UTRECHT – Roofdieren en grote herbivoren zijn relatief kwetsbaar voor snelle klimaatveranderingen en hun achteruitgang dreigt vervolgens ecosystemen verder uit balans te brengen.

Dit zegt een drietal Amerikaanse wetenschappers in een nieuwe publicatie in Science.

De meeste huidige modelstudies naar de effecten van klimaatverandering op biodiversiteit bekijken soorten individueel en focussen op directe drijvende krachten in het milieu en het klimaat, zegt hoofdauteur Phoebe Zarnetske, van Yale School of Forestry & Environmental Studies.

“Maar we weten dat soorten niet in een vacuüm leven. Hun onderlinge interactie is van grote invloed op hun levensvatbaarheid.”

Voorspellingen

Leidende voorspellingen gaan er op dit moment vanuit dat als gevolg van klimaatverandering tegen het jaar 2050 ongeveer 15 tot 37 procent van soorten met uitsterven wordt bedreigd.

De onderzoeksgroep stelt echter dat een overmatige aantasting van grote soorten, zowel grote roofdieren bovenaan de voedselketen als grote grazers, een kettingreactie in gang zet die verder biodiversiteitsverlies bespoedigt – een factor die in de meeste bestaande studies volgens hen nog niet goed wordt meegewogen.

Praktijkvoorbeelden

De auteurs halen ook een aantal voorbeelden aan waarin klimatologische verstoringen al hebben geleid tot het uitsterven van lokale populaties roofdieren. Dit leidt vervolgens tot plotse dominantie van enkele prooidieren, die door hun grote getalen weer andere soorten doen uitsterven.

Zo beschrijven de onderzoekers de ecologische schade van een elandexplosie, kort nadat wolven uitstierven op het eiland Isle Royal, in Lake Superior, een van de grote meren op de grens tussen Canada en de VS. Het uitsterven van de wolven is daar in verband gebracht met zachtere winters, waardoor nieuwe ziekten hun intrede deden.

Als voorbeeld van het belang van een stabiele populatie grote herbivoren wijzen de onderzoekers naar de Arctische toendra. Hier dreigt een afname van muskusossen en rendierkuddes samen met opwarming te leiden tot een dominantie van enkele boomsoorten, zoals berk en wilg – die er unieke kleinere plantensoorten kunnen verstikken.

Ecologisch herstel

Omgekeerd geldt het verband tussen roofdieren en de gezondheid van ecosystemen ook. Sinds de wolf is teruggekeerd in het Amerikaanse Yellowstone Park, wordt daar een hogere diversiteit aan planten, vissen en vogels waargenomen.