AMSTERDAM - Door 1600 jaar oud Egyptisch katoen van de oevers van de Nijl te bestuderen, ontdekten wetenschappers het eerste bewijs voor snelle evolutie bij het belangrijke gecultiveerde gewas.

Onder leiding van Robin Allaby van de Britse University of Warwick, onderzocht een wetenschapsteam de overblijfselen van oud veredeld katoen.

Dat was gevonden in Qasr Ibrim aan de Boven-Nijl in Egypte. Hun bevindingen publiceerden ze deze week in Molecular Biology and Evolution.

De onderzoekers bestudeerden ook katoen uit Zuid-Amerika van gebieden in Peru en Brazilië waarbij de monsters respectievelijk tussen de 800 en bijna 4000 jaar oud waren.

Opvallend

Opvallend was dat over de relatief korte tijdsspanne van het Egyptische katoen van ruim 1500 jaar het verschil in de erfelijke informatie tussen het huidige en het oude Egyptische katoen, G. herbaricum, groot bleek.

Daarentegen toonden de monsters van het Zuid-Amerikaanse katoen G. barbadense weinig verschil tussen het oude en het hedendaagse genoom, ondanks dat daar monsters tussen zaten die nog eens een kleine 2500 jaar ouder waren dan de Egyptische.

Gevoelig

Er wordt vaak vanuit gegaan dat gecultiveerde gewassen gevoeliger zijn voor snelle veranderingen, maar uit dit onderzoek blijkt dat ook niet-wilde gewassen zich soms goed kunnen aanpassen.

Dit uiteenlopende beeld wijst in de richting van onderbroken evolutie die heeft plaatsgevonden binnen de Egyptische katoen-familie: lange perioden van evolutionaire stabiliteit afgewisseld met momenten van snelle verandering van de erfelijke informatie, die te verklaren is door plotselinge veranderingen in lokale omstandigheden.

De bevindingen laten een stukje van het aanpassingsvermogen van landbouwgewassen in de oude wereld zien en kunnen ook helpen de huidige gewassen in de toekomst beter te beschermen tegen de uitdagingen rond klimaatverandering en watertekort.

Qasr Ibrim bevindt zich zo'n zeventig kilometer boven de huidige Soedanese grens op de oostelijke over van wat nu het Nassermeer heet.