AMSTERDAM - Metingen van de 10-meter South Pole Telescope op Antarctica leveren belangrijke nieuwe inzichten op over de evolutie en samenstelling van het heelal.

Met de telescoop - een soort radioschotel - wordt de kosmische achtergrondstraling bestudeerd - het afgekoelde overblijfsel van de energierijke straling die kort na de oerknal vrijkwam.

Clusters van sterrenstelsels veroorzaken een soort 'schaduwen' in deze achtergrondstraling; op die manier zijn met de South Pole Telescope al honderden tot dusver onbekende verre clusters ontdekt.

Door op verschillende afstanden de verdeling van clusters in de ruimte te bestuderen, kan informatie worden afgeleid over onder andere de mysterieuze donkere energie in het heelal en de massa van het neutrino. Op het congres van de American Physical Society in Atlanta zijn nu resultaten gepresenteerd op basis van metingen aan slechts honderd clusters.

Donkere energie

Die blijken al een sterke bevestiging te vormen voor het idee dat de donkere energie een onveranderlijke eigenschap is van de lege ruimte, vergelijkbaar met de befaamde kosmologische constante die ooit door Albert Einstein werd geïntroduceerd.

Ook is op basis van de nieuwe resultaten een bovengrens afgeleid voor de massa van het neutrino, die goed overeenstemt met metingen in deeltjeslaboratoria. De onderzoekers verwachten dat er nog veel stringentere conclusies getrokken kunnen worden als t.z.t. alle waarnemingen geanalyseerd zijn.