AMSTERDAM – Onderzoekers hebben modellen ontwikkeld die het verloop van dementie in het brein kunnen gaan voorspellen. Die kunnen artsen gaan gebruiken bij het stellen van dementieprognoses.

Twee verschillende onderzoeksgroepen beschrijven hun modellen in twee artikelen die verschijnen in de nieuwste editie van Neuron.

 

Wereldwijd ontstaan jaarlijks bij 25 miljoen mensen verschijnselen van dementie, waarvan ongeveer de helft met de ziekte van Alzheimer te maken krijgt. Bij alle vormen van dementie ontstaat er langzaam schade in de hersenen, waardoor die steeds slechter gaan functioneren. Die schade ontstaat met name door samenklontering van eiwitten, waardoor hersencellen de elektrische signalen waarmee ze communiceren niet meer goed kunnen doorgeven.

Tot nu toe was het voorspellen van het verloop van dementie nog niet mogelijk. Wel was bekend dat de aantasting zich niet als een olievlek door het brein uitbreidt, maar op steeds meer plekken opduikt.

Drukste spillen

Onderzoekers van de Universiteit van Californië in San Francisco bepaalden met behulp van fMRI-scans in welke gebieden bij gezonde personen voor dementie kwetsbare gebieden aangetroffen kunnen worden. Dit blijken de drukste spillen in het brein te zijn, die het meest aan slijtage onderhevig zijn.

Bij iedere vorm van dementie liggen die kwetsbare gebieden elders. Bij Alzheimer is het bijvoorbeeld de gyrus angularis, een gebied dat een grote rol speelt bij taalprocessen. De hersenschade die de dementie veroorzaakt lijkt dus niet willekeurig te zijn, maar een gevolg van het intensieve gebruik van bepaalde breinregio’s, die verschillen van persoon tot persoon.

 

Onderzoekers van Cornell University gebruikten ook fMRI-afbeeldingen van gezonde personen zij bouwden op basis daarvan een model dat de verspreiding van verkeerd gevouwen eiwitten door het brein in simuleert. Ook berekenden ze hoe de kwetsbare plekken die daardoor ontstaan vervolgens verder beschadigd raken.

 

Zij stellen dat neuroradiologen in de toekomst in plaats van heel het brein, alleen nog de kwetsbare gebieden af hoeven te speuren naar verschijnselen die duiden op (beginnende) dementie.

Euthanasie

Volgens de onderzoekers van Cornell zal hun model in de nabije toekomst bruikbaar zijn om voorspellingen te doen over de ontwikkeling van dementie.

Zo zou de arts kunnen voorspellen in welke staat het brein zich een aantal maanden of jaren later zal bevinden. Dat kan bijvoorbeeld van belang zijn bij het bepalen van het moment waarop de patiënt euthanasie wil plegen.