AMSTERDAM - Wetenschappers van het California Institute of Technology (Caltech) denken te weten waarom uitgerekend het met donkere lavavlakten bezaaide halfrond van de maan - waarin veel mensen een 'gezicht' herkennen - naar de aarde is gericht.

Dat is geen zuiver toeval, zo blijkt. Hoewel de maan bolvormig lijkt, is hij eigenlijk een beetje langgerekt, ongeveer zoals een rugbybal.

Die vorm is meer dan vier miljard jaar geleden, toen de maan nog heet en grotendeels gesmolten was, ontstaan onder invloed van de aantrekkingskracht van de aarde. Eén van de 'punten' van de rugbybal - die met het 'gezicht' - wijst steeds naar de aarde.

Dat laatste komt doordat één aswenteling van de maan net zo lang duurt als één omloop om de aarde. Dat is niet altijd zo geweest: een paar miljard jaar geleden draaide de maan sneller om zijn as dan nu. Door (opnieuw) de aantrekkingskracht van de aarde is zijn draaiing geleidelijk vertraagd.

De vraag is waarom nu juist deze kant naar de aarde kwam te wijzen, terwijl de andere kant hogere bergen heeft en, simpel gezegd, daardoor een sterkere aantrekking van onze planeet ondervindt. Maar zo simpel is de fysica van het aarde-maanstelsel niet.

Rotatie

Uit computerberekeningen van de Caltech-wetenschappers volgt dat de stand die de maan uiteindelijk innam voor een belangrijk deel werd bepaald door de snelheid waarmee zijn rotatie vertraagde.

Als die afremming veel sneller was verlopen, zou de kans op het bereiken van de huidige situatie precies 50-50 zijn geweest. Maar in werkelijkheid voltrok de afremming zich veel geleidelijker, en dan blijkt de kans dat het bergachtige halfrond aan de achterkant terechtkomt juist twee op drie.