AMSTERDAM - Mensen die hoger staan op de sociale ladder vertonen meer onethisch gedrag dan mensen met een lagere sociale status. Dat komt doordat ze hebzuchtiger zijn.

Dat stellen psychologen van de Universiteit van California in Berkeley in de nieuwste editie van PNAS.

Iemands sociale status geeft diens rang aan op het gebied van rijkdom, opleiding en carrière. Om het verband tussen die status en gedrag te bestuderen voerden de psychologen een serie experimenten uit.

Allereerst observeerden ze gedrag van automobilisten op een drukke kruising. Ze concludeerden dat mensen met nieuwere, grotere en mooiere auto's en dus een hogere sociale status, meer geneigd zijn om andere automobilisten en voetgangers op drukke kruisingen af te snijden.

Scenario's

Tijdens laboratoriumexperimenten legden ze vrijwilligers scenario's voor waarin een hoofdpersoon op rechtmatige of onrechtmatige manier bepaalde zaken voor elkaar kreeg. Daarnaast lieten de onderzoekers mensen een test invullen om hun sociale status te meten.

De vrijwilligers met een hogere sociale status gaven aan meer geneigd te zijn tot de in de scenario's beschreven onrechtmatige daden zoals stelen en vals spelen in wedstrijden, dan vrijwilligers met een lagere sociale status.

Tijdens een onderhandelingsexperiment bleken de vrijwilligers met meer sociale status bovendien meer geneigd om te liegen en tijdens een dobbelspel waarbij hoger gooien meer opleverde, rapporteerden ze vaker dan anderen hogere cijfers dan daadwerkelijk het geval was.

Snoep

Toen de deelnemers na afloop snoep aangeboden kregen uit een pot die eigenlijk bedoeld was voor kinderen die deelnamen aan een ander experiment, namen de vrijwilligers met een hogere sociale status meer dan de vrijwilligers met een lagere status.

Het verschil was onafhankelijk van de religie, geslacht, politieke voorkeur, leeftijd en herkomst.

Hebzucht

Volgens de onderzoekers zijn mensen met een hogere status meer geneigd tot onethisch gedrag, omdat ze hebzuchtiger zijn. Dankzij deze hebzucht hebben ze hun status bemachtigd en om die status te bereiken zijn ze meer dan andere geneigd vals te spelen in het leven.

Vaak hebben ze onethische trucs in hun opleiding of tijdens hun carrière geleerd. Ook heeft hun succes ze in veel gevallen onafhankelijker gemaakt van anderen, waardoor ze gemakkelijker wegkomen met asociaal gedrag.