AMSTERDAM - Astronomen hebben, met behulp van de NASA-röntgensatelliet Chandra, ontdekt dat de hete materieschijf rond een zwart gat in de kern van ons Melkwegstelsel de bron is van een hevige 'sterrenwind'.

De deeltjesstroom die de materieschijf uitzendt bereikt een recordsnelheid van ongeveer 30 miljoen km/uur - bijna drie procent van de lichtsnelheid.

Dat is bijna tien keer zo snel als de tot nu toe snelste sterrenwind die bij een stellair zwart was waargenomen. Een stellair zwart gat ontstaat als een extreem zware ster aan het einde van zijn bestaan ineenstort. Ze zijn doorgaans vijf tot tien keer zo zwaar als de zon.

Het zwarte gat dat de waargenomen superwind produceert, draagt de aanduiding IGR J17091. De windsnelheid van IGR J17091 is vergelijkbaar met die van de superzware zwarte gaten die in de centra van sterrenstelsels zijn gevonden.

Zwaarder

Maar die zijn miljoenen, soms zelfs miljarden keren zo zwaar. Het komt als een verrassing dat ook een 'klein' zwart gat zo'n hevige sterrenwind kan veroorzaken.

De sterrenwind van IGR J17091 bereikt niet alleen kolossale snelheden: er worden ook ongebruikelijk grote hoeveelheden deeltjes uitgestoten.

Het lijkt erop dat er bij vlagen meer materie uit de omringende materieschijf verdwijnt dan het zwarte gat van zijn begeleidende ster weet aan te zuigen. Maar de sterrenwind is niet altijd zo hevig: bij eerdere waarnemingen is de recordsnelle wind niet waargenomen.