UTRECHT – Ook wanneer de hoge temperaturen in december en januari niet worden meegewogen, en alleen wordt gekeken naar vorstdagen is de huidige winter niet koud. 

Het zeer zachte weer in de eerste twee wintermaanden, waarin de krokussen en narcissen al massaal tot bloei kwamen, is door de recente vorstperiode weer makkelijk vergeten.

Toch ligt de gemiddelde temperatuur over dag en nacht van de winter van 2011-2012 met 3,9 graden ook na de koudegolf van februari nog 0,5 graden boven het gemiddelde van de periode 1981-2010, zo blijkt uit gegevens van het KNMI.

Ter vergelijking: in de zeer koude winter van 1963 lag de gemiddelde temperatuur over december, januari en februari met -3,1 graden precies 7 graden lager dan dit jaar. De winter van 1996 is voorlopig de laatste waarin de gemiddelde temperatuur onder nul bleef steken, met een waarde van -0,1 graden Celsius.

Normale vorst

Om een indruk te geven van de kracht van het winterweer hanteert het KNMI echter nog een andere maat, het Hellmanngetal, of koudegetal. Deze waarde telt alle vorst van een winterseizoen bij elkaar op – en negeert daarbij alle metingen boven nul, dus ook de warmterecords van afgelopen december en januari.

Ondanks meerdere nachten met strenge en zelfs zeer strenge vorst in de eerste twee weken van februari blijft de Hellmann-score (tot afgelopen zaterdag) steken op een waarde van 84,7.

Elfstedenwinters

Ook langs deze route is geen sprake van een koude winter – de grens hiervoor ligt op 100 punten. Bij meer dan 160 Hellmann is een winter ‘zeer koud’, en vanaf 300 Hellmann is er officieel sprake van een ‘strenge winter’.

De Elfstedenwinters van 1963, 1947 en 1942 vallen in deze koudste buitencategorie, die van 1940 bijna. De Elfstedenwinter van 1997 was de laatste officieel koude winter, die van 1985 als laatste ‘zeer koud’.

De kans dat de vereiste punten voor een officieel koude winter na de invallende dooi nog worden verzameld is niet heel groot. De komende twee weken zal er bij terugkeer van westenwinden naar verwachting alleen sporadisch wat lichte nachtvorst optreden. Ook eventuele vorst in maart draagt echter nog bij aan de uiteindelijke Hellmann-waarde.

Schaatsliefhebbers

In Nederland konden schaatsliefhebbers dankzij de koude februari voor het vierde jaar op rij hun hart ophalen en werd een lange reeks van winters zonder betekenisvolle vorst afgesloten.

Ook de recente Elfstedenkoorts voedt het gevoel dat ‘de winters van weleer’ terugkeren. Als het nu niet doorgaat, zal de tocht dan volgende winter kunnen worden verreden?

Klimaatverandering 

In de wetenschappelijke literatuur zijn zelfs meerdere studies verschenen die suggeren dat de kans op koude winters in Europa zou toenemen, paradoxaal genoeg als een gevolg van wegsmeltend zee-ijs op de Noordpool.

Dit blijkt niet uit de statistieken van het KNMI. Alhoewel de opwarming in andere seizoenen sneller verloopt, neemt ook de gemiddelde wintertemperatuur toe. Tegelijk lijkt de gemiddelde Hellmann-waarde bovendien te dalen.

Toekomst

Ook op basis van modelberekeningen gaat het KNMI ervan uit dat koudegolven in de toekomst zeldzamer zullen worden en dat periodes met strenge vorst minder lang zullen aanhouden.