AMSTERDAM - Astronomen twijfelen nog over de oorzaak van de merkwaardige uitbarsting van gammastraling die op eerste kerstdag van 2010 door de NASA-satelliet Swift werd gedetecteerd.

De gammaflits kan zijn veroorzaakt door een bijzonder soort supernova-explosie op een afstand van miljarden lichtjaren, maar ook door de botsing tussen een veel nabijere neutronenster en een kleiner hemellichaam (Nature, 1 december).

Gammaflitsen zijn de helderste explosies in het heelal. In enkele seconden produceren zij net zo veel energie als onze zon in haar hele leven. Doorgaans vinden zulke flitsen aantoonbaar plaats in verre sterrenstelsels, maar bij de 'kerstflits' is dat minder duidelijk.

Hoewel deze uitzonderlijk lang duurde (minstens 28 minuten) is het niet gelukt om de afstand ervan te bepalen. Hierdoor is ook niet duidelijk hoeveel energie er bij de uitbarsting is vrijgekomen.

Brokstukken

Als de gammaflits zich op miljarden lichtjaren van de aarde afspeelde, zou hij kunnen zijn veroorzaakt door de samensmelting van een neutronenster (het compacte restant van een ontplofte ster) en een begeleidende ster. Dat zou in een relatief zwakke supernova-explosie resulteren.

Ook bij het alternatieve, minder waarschijnlijke scenario is een neutronenster in het spel, maar dan eentje op een afstand van niet meer dan tienduizend lichtjaar. Als de brokstukken van een klein object, zoals een planetoïde of een komeet, op zo'n neutronenster neerstorten, zou dat een langdurig gammaflitsachtig verschijnsel kunnen veroorzaken.

Verder onderzoek met de Hubble-ruimtetelescoop en de röntgensatelliet Chandra zal wellicht uitsluitsel kunnen geven over het ware karakter van deze bijzondere gammaflits.