AMSTERDAM - Met de Amerikaanse Fermi-ruimtetelescoop, die energierijke gammastraling uit het heelal bestudeert, is een grote 'cocon' van kosmische straling ontdekt in het sterrenbeeld Zwaan.

Op ca. 4500 lichtjaar afstand bevindt zich hier een kolossaal stervormingsgebied (Cygnus X geheten), waarin sterrenhopen van minder dan vijf miljoen jaar oud voorkomen die dertigduizend keer zo zwaar zijn als de zon en tientallen zware, hete en heldere reuzensterren bevatten.

De sterrenwind van die reuzensterren heeft een holte gecreëerd in het omringende interstellaire gas, en dankzij verwrongen magnetische velden blijven energierijke kosmische-stralingsdeeltjes in deze holte opgesloten.

Stervormingsgebied

Kosmische straling bestaat in feite uit zeer energierijke elektrisch geladen deeltjes - voornamelijk waterstofkernen en elektronen - die door interstellaire magnetische velden alle kanten op gestuurd kunnen worden.

In het stervormingsgebied blijven ze echter lange tijd opgesloten zitten, en wanneer ze in botsing komen met interstellaire gasdeeltjes, wordt hoogenergetische gammastraling gecreëerd, die wél in een rechte lijn door het heelal beweegt, en door de Fermi-telescoop kan worden bestudeerd.

De onderzoekers, die hun resultaten afgelopen week in Science publiceerden, weten niet zeker wat de bron van de kosmische-stralingsdeeltjes is.

Misschien zijn de atoomkernen en elektronen versneld door repeterende schokgolven in het stervormingsgebied zelf, maar de deeltjes kunnen ook afkomstig zijn van de nabijgelegen Gamma Cygni Supernovarest - het uitdijende overblijfsel van een zware ster die ca. 7000 jaar geleden explodeerde.