AMSTERDAM - Door het ontdooien van de toendra als gevolg van het broeikaseffect ontwaken micro-organismen die eeuwenlang bevroren waren.

Dat zal een grote impact hebben op het klimaat van de aarde, zo stellen Amerikaanse wetenschappers van Berkeley University in Nature van 6 november.

 

De toendra omvat een groot gedeelte van het noordelijke deel van het noordelijke halfrond, met name in Alaska en Siberië. Eeuwenlang was de grond ervan permanent bevroren, maar door het broeikaseffect verandert dit langzaam.

Dat heeft tot gevolg dat het zeer sterke broeikasgas methaan dat zich in grote hoeveelheden in de bodem van de toendra’s bevindt, ontsnapt richting atmosfeer. De verwachting is dat dit het broeikaseffect zal versterken.

 

Bacteriën

De bodem van de toendra zit echter ook vol met bacteriën, die eeuwenlang bevroren en levenloos hun tijd uitzaten. De eerste exemplaren zijn de laatste jaren al gewekt en beginnen zich te goed te doen aan alles wat in de grond aanwezig is. Sommige produceren extra methaan, terwijl anderen het juist consumeren.

 

Om uit te zoeken welke kant de balans op gaat vallen, ontdooiden de onderzoekers stukjes toendragrond in het laboratorium en volgden hoe de bacteriepopulatie zich ontwikkelde. Het bleek dat er de eerste twee dagen veel methaan ontsnapte, maar dat de hoeveelheid daarna afnam: de methaanconsumenten wonnen de slag. Dat zou kunnen betekenen dat niet al het methaan uit de toendra bij gaat dragen aan het broeikaseffect.

 

Lachgas

Overigens zetten de methaanetende bacteriën het methaan om in CO2. Dat lijkt van de regen in de drup, maar ‘koolstofdioxide is een veel minder sterk broeikasgas dan methaan, dus de balans is positief,’ stelt hoogleraar microbiële ecologie Janet Jansson, een van de auteurs van het artikel.

 

De wetenschappers komen echter ook met minder positief nieuws voor het klimaat: Een nog sterker broeikasgas dat ook in de toendragrond aanwezig is, lachgas, werd niet geconsumeerd door de ontdooiende bacteriën. Dat betekent dat het vrijkomen van deze stof wel maximaal zal bijdragen aan het broeikaseffect.