AMSTERDAM - Opgroeien in armoede zorgt voor veranderingen in de genetische informatie van
een kind.

De aanpassingen zijn waarschijnlijk een beschermende maatregel van het lichaam om beter om te kunnen gaan met de zware omstandigheden die het leven aan de onderkant van de samenleving met zich meebrengt.

Op lange termijn zijn de aanpassingen echter nadelig: ze zorgen op oudere leeftijd voor een
verhoogde kans op hart- en vaatziektes, suikerziekte en kanker.

Dat schrijven Engelse onderzoekers van de Universiteit van Bristol in de meest recente editie van International Journal of Epidemiology.

Epigenetica

Omstandigheden vroeg in de ontwikkeling van een kind zijn in staat om aanpassingen in diens
genetische informatie te forceren. Het gaat hierbij niet om veranderingen in de DNA-code – die staat vast – maar om veranderingen die er voor zorgen dat bepaalde genen aan of juist uit staan, een fenomeen dat epigenetica heet.

Nederlandse onderzoekers kwamen er in 2008 bijvoorbeeld achter dat epigenetica ervoor zorgde dat de genetische informatie van individuen die in de Hongerwinter (’44 – ’45) in de baarmoeder hadden gezeten anders is dan dat van hun broers en zussen die eerder
of later geboren werden.

Armoede

Nu blijkt ook armoede een soortgelijk effect te hebben. De Engelse wetenschappers onderzochten 40 mannen uit de hoogste een laagste sociaaleconomische klasse. Ze keken naar 20.000 plaatsten in het DNA waar epigenetische veranderingen kunnen optreden. Het bleek dat maar liefst een derde van al deze plaatsen verschilden tussen de beide groepen.

Leven in armoede gaat over het algemeen gepaard met ongezonde omstandigheden, waardoor cellen sneller beschadigd raken. De epigenetische veranderingen proberen de nadelige gevolgen daarvan beperkt te houden.

Lange termijn

Dat werkt echter alleen op korte termijn, op lange termijn zorgen de aanpassingen zelfs voor een verhoogde kans op allerlei ziektes. Volgens de onderzoekers zijn de epigenetische aanpassingen één van de redenen waarom mensen die onder armoedige omstandigheden opgroeien eerder sterven.