UTRECHT – Exploderende sterren en botsingen van zwarte gaten kunnen een grote hoeveelheid gammastraling verspreiden. Ook voor Aards leven kan dit effect hebben, zo denkt een Amerikaanse sterrenkundige.

Bij grote kosmische explosies komt veel straling vrij. Deze kan lange afstanden afleggen binnen sterrenstelsels en zo ook onze planeet bereiken.

Alhoewel de oorspronkelijke stralingsgolf al binnen een seconde voorbij kan zijn, is het mogelijk dat de effecten voor langere tijd voelbaar blijven.

Lachgas

De kosmische straling kan bij botsing met gassen in de atmosfeer namelijk zuurstof- en stikstofatomen vrijmaken, die vervolgens binden en lachgas vormen. Wanneer plots een grote hoeveelheid van dit gas ontstaat, kan dat de ozonlaag voor een duur van weken of maanden aantasten.

Het leven aan het aardoppervlak zou dan veel schade kunnen oplopen door uv-straling van onze eigen zon – en mogelijk kan dit zelfs uitstervingsgolven verklaren.

Deze theorie werd gisteren door een sterrenkundige geopperd tijdens de jaarlijkse bijeenkomst van de Geological Society of America.

Sceptisch

Gebaseerd op observaties van ver weg gelegen sterrenstelsels zouden zulke vernietigende explosies naar schatting eens in de 100 miljoen jaar voorkomen.

“Ik werk met paleontologen om correlaties te vinden met uitstervingsgolven, maar zij zijn sceptisch”, zegt Brian Thomas, van Washburn Universtiteit uit Kansas. “Voor sterrenkundigen klinkt dit echter plausibel.”

Thomas hoopt bewijs voor zijn theorie te vinden in gesteentelagen uit de tijd van grote massa-extincties – door daarin te zoeken naar een bepaald ijzerisotoop dat met kosmische straling in verband kan worden gebracht.