STOCKHOLM - De Nobelprijs voor Geneeskunde is dit jaar toegekend aan de Amerikaan Bruce Beutler, de Luxemburger Jules Hoffmann en de Canadees Ralph Steinman.

Dat heeft het Nobelcomité maandag bekendgemaakt.

Beutler, Hoffmann en Steinman worden geëerd voor hun onderzoek naar immuunsystemen. Beutler en Hoffman hebben de werking van de zogeheten natuurlijke immuniteit onderzocht, en Steinman ontdekte de dendritische cellen, die een belangrijke rol spelen in het immuunsysteem.

De drie wetenschappers waren zo nauw betrokken bij de ontrafeling van de werking van het menselijk afweersysteem. Dat beschermt het lichaam tegen schadelijke bacteriën, schimmels en virussen, maar speelt bijvoorbeeld ook een rol bij het in een vroeg stadium bestrijden van kanker.

Immuniteit

De eerste lijn van onze afweer is de aangeboren immuniteit. Dat systeem wekt onstekingsreacties op en vernietigt indringers. Overleeft de indringer deze eerste aanval, dan komt het specifieke afweersysteem in actie.

Zogeheten T- en B-cellen produceren antilichamen en killer-cellen die de geinfecteerde cellen de nek om draaien. Na eliminatie onthoudt het immuunsysteem de indringer met behulp van geheugencellen.

Voelsprieten

Dankzij ontdekkingen van de Nobelprijswinnaars is bekend hoe antilichamen worden aangemaakt en hoe T-cellen vreemde stoffen in het lichaam herkennen. Steinman ontdekte de zogenoemde 'dendritische cel', een cel die met voelsprieten die de omgeving aftast en stukjes vreemd materiaal aan andere afweercellen presenteert. Zo zet deze cel de specifieke afweer in gang.

Nobelprijzen

De onderscheiding voor Geneeskunde is de eerste Nobelprijs die dit jaar wordt toegekend. De komende dagen volgen die voor Natuurkunde, Scheikunde, Literatuur, Vrede en Economie.

De Nobelprijs voor Geneeskunde ging vorig jaar naar de Brit Robert Edwards. Hij heeft in-vitrofertilisatie (reageerbuisbevruchting) ontwikkeld. In 1924 en in 1929 werd de prijs toegekend aan Nederlandse wetenschappers.

Lees alles over de Nobelprijzen in ons nieuwsdossier

Nobelprijs naar onderzoekers immuunsystemen