UTRECHT – Door extra uitstraling naar de ruimte en een toename van de warmteopslag in de diepzee viel de temperatuurstijging aan het wateroppervlak lager uit, blijkt uit KNMI-onderzoek.

Sinds 2003 is de bovenste laag van de oceaan 0,02 graden minder opgewarmd dan verwacht. Dat lijkt misschien een klein temperatuurverschil, maar gezien de massa van het water gaat het toch om een grote hoeveelheid warmte.

Als deze warmte in de atmosfeer terecht was gekomen, zou dit de luchttemperatuur met maar liefst 5 graden hebben doen stijgen – reden voor het KNMI om te proberen de oceaanfluctuaties beter te begrijpen.

Reflectie

De Nederlandse onderzoekers komen tot de conclusie dat in de afgelopen 8 jaar twee processen sterker zijn geweest dan normaal: reflectie van warmte naar de ruimte en opslag van warmte op grote diepte.

De reflectie van zonnewarmte is het gevolg van exta bewolking boven de Grote Oceaan, door het relatief lang aanhouden van El Niño-fases aldaar.

Warmteopslag

Dit viel samen met een zwakkere zogeheten Atlantic Meridional Overturning Circulation, een oceaanstroming in het noordelijk deel van de Atlantische Oceaan, waar ook de Golfstroom deel van uitmaakt.

Met name rond de zuidpunt van Groenland is de warmteopslag op meer dan een kilometer diepte hierdoor een stuk hoger uitgevallen, zo tonen berekeningen van het KNMI en de Universiteit Utrecht aan. De resultaten van de studie zijn onlangs verschenen in het wetenschapsblad Geophysical Research Letters.

Versnelling

Aan de relatief stabiele periode lijkt echter wel een einde te komen. Doordat de natuurlijke oceaanschommelingen in een andere fase terecht komen, kan de bovenlaag van de oceanen de komende jaren zelfs versneld opwarmen.

“De laatste jaren hebben we een omslag gezien van El Niño naar La Niña, met relatief lage temperaturen in de Grote Oceaan en dus weinig warmteuitstraling. Tegelijkertijd is ook de verticale menging in de Noord-Atlantische Oceaan weer op gang gekomen”, zo vertelt klimaatonderzoeker Caroline Katsman, een van de twee hoofdauteurs van de studie.

“En als de omslag voor deze beide factoren aanhoudt, zal de bovenlaag van de oceaan de komende tijd snel opwarmen.”