AMSTERDAM – Amerikaanse wetenschappers zijn er in geslaagd om muizen met een zeer verouderd lichaam weer jeugdig en gezond te maken.

Het verouderingsproces van het lichaam van muizen kan worden gestopt en zelf ongedaan worden gemaakt door een enzym te activeren dat de uiteinden van chromosomen (telomeren) beschermt.

Dat schrijven onderzoekers van de Universiteit van Harvard in het wetenschappelijk tijdschrift Nature naar aanleiding van een experiment met genetisch gemanipuleerde muizen.

Ommekeer

“Wat we zagen bij deze dieren was geen remming of stabilisatie van het verouderingsproces, maar een dramatische ommekeer”, verklaart hoofdonderzoeker Ronald DePinho in de Britse krant The Guardian.

De wetenschappers ontwikkelden de ‘verjongingstherapie’ tijdens een experiment met muizen die genetisch zo waren gemanipuleerd dat ze het enzym telomerase niet aanmaakten. Dit enzym voorkomt normaal gesproken dat de uiteinden van chromosomen bij elke celdeling korter worden en dat cellen afsterven.

Krimpend brein

De muizen die geen telomerase produceerden, verouderden in eerste instantie razendsnel. Ze werden ziek, hun reukzin verdween en hun brein kromp. Toen de wetenschappers de muizen echter een injectie gaven waarmee de aanmaak van telomerase werd geactiveerd, verdwenen bijna alle tekenen van ouderdom weer in hun lichaam.

“Dit kwam voor ons totaal onverwachts. Het ging om sterk verouderde dieren die zich na een behandeling van een maand opeens substantieel herstelden. Er groeiden zelfs weer nieuwe neuronen in hun brein”, aldus DePinho.

Mensen

De grote vraag is of de productie van telomerase ook het verouderingsproces van het menselijk lichaam kan doen omkeren. In tegenstelling tot muizen maken mensen het enzym niet hun hele leven lang aan, maar alleen gedurende hun jeugd.

Het activeren van telomerase bij oudere mensen zou daarom mogelijk kunnen leiden tot 'verjonging'.

Aan een dergelijk experiment zijn echter risico's verbonden. Wetenschappers vermoeden dat de aanmaak van telomerase bij mensen op latere leeftijd stopt omdat het evolutionair gezien gevaarlijk is als onze cellen zich blijven delen. De kans op kanker zou bij een aanhoudende productie van het enzym veel groter worden.

Ouderdomsziekten

Volgens DePinho hebben de muizen tijdens zijn experiment echter geen kanker ontwikkeld. Hij gelooft dat een kunstmatige productie van telomerase bij mensen kan leiden tot nieuwe manieren om ouderdomsziekten aan te pakken.

“Deze ontdekkingen leiden mogelijk tot nieuwe strategieën die het regeneratieve potentieel van organen kunnen verbeteren en de levenskwaliteit doen toenemen”, aldus DePinho. “Of we ook de menselijke levensduur kunnen verlengen, valt nog niet te zeggen.”