AMSTERDAM - Mensen zijn eerder geneigd om vals te spelen of immoreel gedrag te vertonen als ze daarvoor geen actie hoeven te ondernemen. Dat hebben Canadese wetenschappers aangetoond.

De normen van mensen vervagen als ze zonder veel werk te verrichten kunnen profiteren van bedrog. Dat schrijven wetenschappers van de Universiteit van Toronto in het wetenschappelijk tijdschrift Psychological and Personality Science.

“Mensen zullen eerder anderen bedriegen of immorele beslissingen nemen, als ze geen expliciete actie hoeven te ondernemen”, schrijft hoofdonderzoekster Rimma Teper op nieuwssite ScienceDaily. “Als we actief moeten handelen om iets slechts te doen, zijn daar veel emoties bij betrokken, zoals schuldgevoel en schaamte”, aldus Teper.

Wiskundetest

De wetenschappers kwamen tot hun conclusies tijdens een onderzoek waarbij verschillende proefpersonen een wiskundetest moesten maken achter de computer. Sommige deelnemers aan het experiment werd verteld dat ze konden vals spelen door op de spatiebalk te drukken. Het goede antwoord op elke vraag zou dan op het scherm verschijnen.

Andere proefpersonen kregen te horen dat ze bij elke vraag na vijf seconden op de entertoets moesten drukken, anders zouden de goede antwoorden vanzelf in beeld komen.

Passief

“Mensen in de tweede groep - degenen dus die niet actief op een toets hoefden te drukken om de goede antwoorden te bekijken - waren veel vaker geneigd om vals te spelen”, verklaart Teper.

“Als de keuze meer passief is, doen mensen sneller iets immoreels, waarschijnlijk omdat hun emoties in die situaties minder intens zijn”, aldus de onderzoekster.