LEIDEN - Nederlandse onderzoekers hebben ontdekt dat bepaalde hersencellen extra actief worden in het beginstadium van de ziekte van Alzheimer.

De vondst biedt mogelijk aanknopingspunten voor de ontwikkeling van een medicijn. De resultaten van de studie verschijnen binnenkort in het wetenschappelijke tijdschrift Brain.

Dat heeft het Topinstituut Pharma (TI Pharma), dat het onderzoek mede heeft gefinancierd, dinsdag bekendgemaakt. De wetenschappers onderzochten het hersenweefsel van 49 overleden patiënten in verschillende stadia van de ziekte.

In het allervroegste stadium, waarin nog geen sprake is van geheugenstoornissen of andere symptomen, bleek onder de microscoop al zichtbaar te zijn dat er sprake is van Alzheimer.

''De hersenen blijken zelf het ziekteproces te compenseren'', zegt hersenonderzoeker Dick Swaab van het Nederlands Instituut voor Neurowetenschappen (NIN).

Extra actief

''Ongeveer vijfhonderd genen in het voorste deel van de hersenschors worden dan extra actief. Deze genen zorgen ervoor dat de zenuwcellen beter met elkaar kunnen communiceren. Daardoor kunnen mensen nog goed functioneren. Zodra die genen minder actief worden, openbaren de geheugenstoornissen zich.''

Volgens Swaab is de ontdekking een belangrijke stap op weg naar het vinden van een geneesmiddel, al zal dat in het beste geval pas iets voor de volgende generaties zijn. ''Die tijdelijk actieve genen zien we als een wegwijzer naar een medicijn.''

''We kunnen kijken of in latere stadia, als het slechter gaat met de patiënten, we de hersencellen kunnen reactiveren met behulp van een geneesmiddel.''

Dementie

Alzheimer is de meest voorkomende oorzaak van dementie. Tussen de 60 en 70 procent van de dementerenden lijdt aan deze vorm. De aandoening tast de zenuwcellen in de hersenen en de verbindingen tussen die cellen aan, waardoor de hersenen niet meer goed functioneren.

In Nederland lijden naar schatting een kwart miljoen mensen aan Alzheimer. Door de vergrijzing van de bevolking zal dat aantal de komende veertig jaar naar verwachting verdubbelen.