AMSTERDAM – Bonobo’s schudden mogelijk met hun hoofd als ze willen laten zien dat ze het ergens niet mee eens zijn. Dat blijkt uit een studie van Duitse wetenschappers.

Op filmbeelden van de onderzoekers is onder meer te zien hoe een vrouwelijke bonobo met de naam Ulindi haar hoofd schudt om haar jong Luiza duidelijk te maken dat ze niet met eten mag spelen.

Het gebaar suggereert dat bonobo’s de hoofdbeweging gebruiken om het gedrag van soortgenoten af te keuren. Mogelijk is het zijwaarts heen en weer bewegen van het hoofd een primitieve voorloper van de menselijke gewoonte om nee te schudden.

De onderzoekers van het Max Planck Instituut in Leipzig en de Vrije Universiteit Berlijn hebben het gedrag van de bonobo’s in kaart gebracht tijdens een studie in de dierentuin van Leipzig. De resultaten van het onderzoek zijn gepubliceerd in het wetenschappelijk tijdschrift Primates.

Prei

Het is voor het eerst dat wetenschappers hebben geobserveerd hoe apen ‘nee schudden’. In totaal werd het gedrag 13 keer waargenomen bij verschillende bonobo’s. Volgens hoofdonderzoekster Christel Schneider was vooral het voorval waarbij een moeder haar jong corrigeerde tijdens het eten erg treffend.

“Ulindi zag haar kind spelen met een stuk prei en wilde haar daarmee laten stoppen”, verklaart Schneider op BBC News. “Maar toen Luiza daar na herhaaldelijke pogingen niet op reageerde, schudde Ulindi uiteindelijk haar hoofd in de richting van het jong.”

Nee of ja?

Volgens de wetenschappers kan echter nog niet met zekerheid worden gesteld dat bonobo’s ‘nee’ bedoelen als ze hun hoofd op deze manier schudden. Wel is het de beste verklaring die ze voor het gedrag kunnen verzinnen.

Bij mensen heeft het schudden van het hoofd overigens niet altijd een afkeurende betekenis. “In sommige culturen, zoals in Bulgarije, kan het schudden met het hoofd juist ja betekenen”, aldus Schneider.