UTRECHT - De samenstelling van de as uit de Eyjafjallajökull-vulkaan op IJsland is vergelijkbaar met gesteente uit de Eifel in Duitsland, vlak over de grens bij Limburg.

In Nederland is slechts een extreem kleine hoeveelheid as neergedaald, zodat van schade voor de gezondheid en het milieu nauwelijks sprake kan zijn.

Dat zei vulkanoloog Manfred van Bergen van de Universiteit Utrecht donderdag. Van Bergen beschikt over minder dan een gram vulkaanas, die hij samen met collega's uitgebreid analyseert.

De wetenschappers kennen de samenstelling van de as al. Daaruit concluderen ze dat de tweede uitbarsting in IJsland op 14 april zo'n kracht had, omdat het vloeibare magma in de vulkaanmond lang werd geblokkeerd door een laag steen die vermoedelijk achterbleef na de vorige uitbarsting tussen 1821 en 1823.

Steenstof

Het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu RIVM onderzoekt nog of bijvoorbeeld fijn steenstof, veroorzaakt door de vulkaanuitbarsting, tot gezondheidsklachten heeft geleid.

Van Bergen stelt echter dat de hoeveelheid stof die in Nederland in de lucht heeft gezeten te vergelijken is met het stof dat vrijkomt als iemand een stuk steen van de Vesuvius of de Etna in Italië hier zou verpulveren. In de Eifel wordt vulkanisch gesteente voor de bouw gewonnen zonder gezondheidsrisico's voor omwonenden.

De Utrechtse wetenschappers zijn aan hun kostbare grammetje vulkaanas gekomen via twee studenten, die met een huurauto in Engeland reden toen de vulkaan uitbarstte. Het stof op die auto is bij terugkomst in Utrecht verzameld.

Mineralen

In de meeeste piepkleine asdeeltjes zaten zeker tien verschillende mineralen. Er waren echter ook deeltjes met andere mineralen, die erop wijzen dat door het omhoogkomende magma een andere steenlaag is gesmolten.

Dat proces was waarschijnlijk al jaren aan de gang. Toen er eindelijk een doorgang was is een enorme aswolk naar buiten gespoten.

Van Bergen en zijn collega's gaan de as nog uitgebreid verder onderzoeken, zei hij. ,,Dit soort kennis is vooral belangrijk om toekomstige gebeurtenissen beter te kunnen voorspellen. Het ziet er vulkanologisch gesproken zeer interessant uit.''