AMSTERDAM – Vrouwtjeshaaien kunnen zich zonder hulp van mannetjes voortplanten en hebben hun soort daarmee mogelijk honderden miljoenen jaren in stand gehouden. Dat beweren Britse en Amerikaanse wetenschappers naar aanleiding van een nieuwe studie.

Onderzoekers van het Field Museum in Chicago onderzochten parthenogenese, oftewel maagdelijke voortplanting bij vrouwtjeshaaien door eieren van een vrouwelijke witgestippelde bamboehaai in een broedkas te bewaren.

Het vrouwtje leefde in gevangenschap en had nooit contact gehad met een mannetjeshaai.

De wetenschappers gingen er in eerste instantie dan ook vanuit dat de eieren niet bevrucht waren. Maar tot hun verbazing kwamen twee van de eieren uit.

Uit een genetische analyse van de haaien die werden geboren, bleek dat er sprake was een parthenogenese, zo meldt het Britse tijdschrift New Scientist. De volledige resultaten van het onderzoek zijn gepubliceerd in het wetenschappelijk tijdschrift Journal of Heredity.

Incident

In 2001 had een vrouwelijke hamerhaai in Omaha's Henry Doorly Zoo in de Verenigde Staten al eens een dochter verwekt zonder dat ze contact had gehad met een mannetje. Het haaienjong stierf echter na drie dagen alweer. Wetenschappers hielden er toen nog rekening mee dat het om een incident ging.

Inmiddels vermoeden de meeste wetenschappers dat alle vrouwtjeshaaien in staat zijn om doormiddel van maagdelijke voortplanting jongen te verwekken.

Overlevingsstrategie

“Dit onderzoek suggereert dat parthenogenese een overlevingsstrategie van haaien is”, verklaart onderzoeker Paulo Prodöhl van Queens University in Belfast in het Britse tijdschrift New Scientist.

Haaien overleven al honderden miljoenen op aarde. De dieren leven vaak in groepen die bestaan uit alleen mannetjes of alleen vrouwtjes. Maagdelijke voortplanting stelt de vrouwtjes waarschijnlijk in staat om zich ook in het wild voort te planten zonder dat er mannetjes in de buurt zijn.