AMSTERDAM – Alleen als een schip langzaam zinkt, nemen passagiers de sociale norm ‘vrouwen en kinderen eerst’ in acht. Dat blijkt uit een wetenschappelijke vergelijking tussen twee grote scheepsrampen.

Onderzoekers van de Queensland University of Technology vergeleken de slachtoffergegevens van de scheepsramp met de Titanic (1517 doden) in 1912 met die van het het gezonken  passagiersschip RMS Lusitania (1198 doden) in 1915.

Het grootste verschil tussen de twee gebeurtenissen was de tijd waarin de ramp zich voltrok. De Titanic zonk vrij langzaam: in twee uur en veertig minuten. De Lusitania verdween echter binnen 18 minuten onder water.

Uit de analyse blijkt dat het verschil in ‘zinksnelheid’ een grote invloed had op de samenstelling van de slachtoffers. 

Overlevingskans

Zo konden in verhouden veel jonge mannen de ramp met de Lusitania navertellen. Hun overlevingskans was volgens de Australische onderzoekers gemiddeld 7,9 procent groter dan de overlevingskans van oudere passagiers. Vrouwen hadden 11 procent minder kans om het schip levend te verlaten dan mannen.

Op de Titanic waren jonge mannen gek genoeg juist in het nadeel. Ze hadden 6,5 procent meer kans om te overlijden dan oudere mensen. Kinderen hadden ruim dertig procent meer kans om de ramp te kunnen navertellen dan passagiers boven de 35 jaar. En de overlevingskans van vrouwen was zelfs 53 procent hoger dan die van mannen.

Sociale norm

De resultaten van het onderzoek zijn gepubliceerd in het wetenschappelijk tijdschrift Proceedings of the National Academy of Sciences.

Volgens de Australische wetenschappers suggereert de studie dat mensen de sociale norm 'vrouwen en kinderen eerst' vooral in acht nemen als een schip langzaam zinkt.

"Mensen zeggen wel dat je in zo’ n situatie alleen aan jezelf denkt”, verklaart hoofdonderzoeker Benno Torgler in het Britse tijdschrift New Scientist. “Maar onze analyse laat zien dat mensen zichzelf weldegelijk opofferen.”

“Tijd is daarbij echter cruciaal. De elementen die sociale interacties weer activeren, komen pas na enige tijd weer op gang”, aldus Torgler.