AMSTERDAM - De merel heeft de vogelzangverkiezing gewonnen. Dat heeft het VARA radioprogramma Vroege Vogels bekend gemaakt.

Ruim 77.000 luisteraars brachten hun stem uit in de Vogel Top 100, die op zondagochtend 3 januari werd uitgezonden.

De merel kreeg 4190 van de uitgebrachte stemmen. De nachtegaal eindigde als tweede met 3331 stemmen, gevolgd door de zanglijster met 2548 stemmen.

In de uitzending zei vogelkenner Nico de Haan dat het hem op is gevallen dat de huis- en tuinvogels zo hoog scoren.

“Vrijwel iedereen in Nederland hoort in het voorjaar de merel. Je hoeft er je slaapkamerraam maar voor open te zetten. Bij zonsopgang en ’s avonds in de schemering hoor je de merelman luidkeels fluiten. En dat wordt, als je de uitslag ziet erg op prijs gesteld. Zie ook de hoge klassering van winterkoning, roodborst en koolmees.”

Zielepietje

Vroege Vogels, Vogelbescherming Nederland, SOVON Vogelonderzoek en Nico de Haan’s Vogelkijkcentrum maakten een voorselectie van 140 Nederlandse vogels waar op gestemd kon worden.

Het paapje haalde met 138 stemmen net de 100e plaats. Het waterhoentje werd benoemd tot zielepietje want die wist de allerminste stemmen binnen te halen: slechts 24.

Strottenhoofd

Eigenlijk mag vogelzang geen zang worden genoemd. Vogels hebben geen strottenhoofd. Ze laten de lucht trillen met behulp van membranen. Het is dus beter om te spreken van fluiten.

Er bestaan een paar soorten vogelgeluiden, waaronder de 'roep' en de 'zang'.  De roep van vogels bestaat uit kortere geluiden die uit maximaal drie elementen of lettergrepen bestaan.

Alarmroep

Die roep is per situatie verschillend: er bestaan contactroepjes, lokroepjes, vluchtroepjes en bedelroepjes. Bijzonder is de alarmroep: die bestaat uit snel herhaalde stukjes. De ‘zang’ is het meest gevarieerd en wordt door mensenoren het meest gewaardeerd, maar ook de andere vogelgeluiden strijden mee in deze verkiezing.

Vogels zingen vooral voorafgaand en in het begin van de broedtijd. Globaal vanaf het begin van het kalenderjaar tot middenin de zomer.

Diercommunicatie

Het lijkt soms of vogels zo hun best doen om de mens te plezieren, maar het gefluit is de bekendste vorm van diercommunicatie. Vogels zingen om verschillende redenen. Soortgenoten gebruiken het om elkaar te herkennen en te lokken, of juist te verjagen.

Het mannetje van de merel bijvoorbeeld fluit vanaf een hoge plek om aan de dames in de omgeving te laten horen wat voor een goede partner hij kan zijn. En concurrenten wordt tegelijk duidelijk gemaakt dat dit territorium bezet is.