AMSTERDAM - Na vijftien jaar monnikenwerk is de uitgebreide correspondentie van Vincent van Gogh (1853-1890) volledig blootgelegd.

Het Van Gogh Museum in Amsterdam presenteerde dinsdag een zesdelig boekwerk en een website die voor het eerst alle werken tonen waarnaar de beroemde kunstenaar in zijn brieven verwijst: de schilderijen en tekeningen waaraan hij zelf werkte, maar ook de kunstwerken van anderen waar hij over schreef.

Van Vincent van Gogh zijn 813 brieven bewaard gebleven, evenals ruim tachtig brieven die aan de kunstenaar waren gericht.

Het Van Gogh Museum en het Huygens Instituut van de Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen besloten in 1994 de Nederlandstalige en Franstalige brieven letter voor letter over te schrijven, in het Engels te vertalen, te dateren en te analyseren. Er was vijf jaar gepland voor de klus, maar die duurde tien jaar langer.

Authenticiteit

Drie onderzoekers, zes vertalers en 23 stagiaires hielden zich bezig met de één miljoen woorden die Van Gogh op papier zette.

Bij het overschrijven van de brieven hielden ze zo veel mogelijk vast aan de authenticiteit. ''We hebben zo weinig mogelijk verbeterd of opgepoetst'', zegt onderzoeker Leo Jansen.

Onderzoekers identificeerden alle personen die door Van Gogh werden genoemd, van kunstenaars en boekhandelaren tot boeren en dominees. Ook alle tweeduizend kunstwerken die de schilder noemde in zijn brieven, zijn geïdentificeerd.

Meteorologische gegevens

Voor het dateren maakten de onderzoekers gebruik van meteorologische gegevens in Nederland en Frankrijk, de landen waar de schilder woonde en werkte. ''Van Gogh schreef bijvoorbeeld dat het een paar dagen regende, waardoor hij niet buiten kon werken.''

De monsterklus heeft volgens Jansen ''duizenden details'' opgehelderd, maar de brieven laten vooral zien dat Van Gogh een gedisciplineerd mens was, die stap voor stap te werk ging.

''Hij was eigenlijk een groter kunstenaar en een interessanter denker dan 'de geniale gek' waar veel mensen hem voor aanzien.''

Selectie

Het Van Gogh Museum toont vanaf vrijdag een selectie van ruim 120 originele brieven, samen met werken waar Van Gogh over schreef. Koningin Beatrix zal de tentoonstelling woensdagavond openen.

Daarna gaat ook de website www.vangoghletters.org, waarop alle brieven zijn te vinden, de lucht in.