Eerste Nederlandse Neanderthaler had een tumor

LEIDEN - Voor het eerst is in Nederland een fossiel van een Neanderthaler ontdekt. Het meer dan 40.000 jaar oude stukje schedel van een jonge man is gevonden langs de Zeeuwse kust en is afkomstig van de Noordzeebodem.

In het door een amateurpaleontoloog gevonden botfragment zit een kleine holte, veroorzaakt door een goedaardige tumor. Het is niet meer dan een botje van een centimeter of dertien. De schedel waarmee minister Ronald Plasterk (Wetenschap) maandag in het Rijksmuseumvan Oudheden poseerde, was slechts een kopie.

De vondst is voor de archeoloog Wil Roebroeks aanleiding te pleiten voor een Noordzee-Instituut. ''Zonder een Noordzee-Instituut zijn dergelijke vondsten niet meer dan een lucky shot'', aldus Roebroeks.

Uit onderzoek naar de samenstelling van het bot is gebleken dat de jonge man voornamelijk vlees at, net als andere Neanderthalers. De onderzoeksresultaten worden gepubliceerd in het tijdschrift 'Journal of Human Evolution'.

Team

Een internationaal wetenschappelijk team onder leiding van het Max Planck Institute for Evolutionary Anthropology (Leipzig) heeft het Neanderthaler-fossiel uit de Noordzee onderzocht.

Het team deed dat in samenwerking met medewerkers van de Universiteit Leiden. Het RMO spreekt van ''een grote aanwinst voor het Nederlands cultureel erfgoed'' en ''een mijlpaal voor de Nederlandse archeologie en paleontologie''.

Rijkdom

Bovendien geeft de vondst volgens de wetenschappers de archeologische en geologische rijkdom van de Noordzee aan.

De Noordzee was in de IJstijd een laagvlakte in plaats van een zee. Van de Noordzeebodem worden regelmatig stenen werktuigen van Neanderthalers en grote hoeveelheden fossiele beenderen van mammoeten en andere ijstijddieren opgediept.

Op de bodem van de Noordzee stapten tienduizenden jaren geleden massa's sabeltandtijgers, wolhaarmammoeten en dus ook Neanderthalers rond. Roebroeks: ''De Noordzee is een geweldig archief, een databank voor klimaatschommelingen.''

Op deze zeebodem liggen volgens Roebroeks tientallen Neanderthalers. ''Daar ligt menselijke geschiedenis die 600.000 tot 700.000 jaar terugggaat.''

Schelpenzuiger

Het bewuste schedelfragment is enkele jaren geleden gevonden in het afval van een schelpenzuiger. Het materiaal werd opgezogen uit het Middeldiep, een gebied in de Noordzee op 15 kilometer voor de Zeeuwse kust. De exacte bodemlocatie van de vondst is daardoor niet bekend.

De tentoonstelling die vanaf dinsdag voor het publiek toegankelijk is, is medegefinancierd uit de Spinozapremie van de leidse hoogleraar Wil Roebroeks, een van de betrokken wetenschappers.

Fossiel neanderthaler

Dagelijkse nieuwsbrief

Dagelijkse nieuwsbrief
Elke ochtend rond 6.00 uur weten wat het nieuws wordt?
Tip de redactie