AMSTERDAM - Het overwinningsgebaar waarbij atleten twee handen in de lucht steken, zit ingebakken in de mens. Amerikaanse onderzoekers hebben dat vastgesteld door het gedrag van blinde sporters te bestuderen.

Ook blinde atleten steken vrijwel onmiddellijk hun handen omhoog na een overwinning.

Dat ontdekten de psychologen van universiteiten in British Columbia en San Francisco terwijl ze honderden foto's bestudeerden van blinde judoka's op de Paralympics van 2004.

Borst

Na de wedstrijden toonden die overwinnaars precies dezelfde lichaamstaal als atleten die wel kunnen zien. Ze juichten, tilden hun hoofd omhoog en duwden hun borst naar voren. En dat terwijl veel van de judoka's op de foto's al hun hele leven blind zijn.

Volgens de wetenschappers bewijst hun reactie dat het universele overwinningsgebaar van de mens niet is aangeleerd, maar aangeboren.

Biologische oorsprong

"Mensen met aangeboren blindheid kunnen de expressies die horen bij trots en schaamte niet van anderen hebben afgekeken", aldus hoofdonderzoekster Jessica Tracy in de Engelse krant The Telegraph. "De gebaren moeten dus wel een biologische oorsprong hebben."

De psychologen beschouwen het juichen met twee handen in de lucht als een 'dierlijke' manier om dominantie te tonen, die we hebben geërfd van onze aapachtige voorouders.

Anekdotes

"Er is nog weinig onderzoek gedaan naar dit fenomeen", zegt Tracy. "Maar er bestaan veel anekdotes over dieren met gebaren voor dominantie die lijken op onze overwinningsgebaren."

Overigens lijkt de lichaamstaal voor schaamte en verlies niet bij geboorte bepaald. De psychologen ontdekten duidelijke verschillen in de manier waarop Westerse atleten en sporters uit andere landen zich uitten na een verloren wedstrijd.

Cultuur

Atleten uit de Verenigde Staten, Groot Brittannië en Canada toonden minder vaak gebaren van schaamte. Volgens de wetenschappers komt dat door de meer individualistische cultuur in het Westen.