UTRECHT - Bij een Nederlands wetenschappelijk onderzoek naar de werking van probiotica op het remmen van een alvleesklierontsteking zijn in de periode 2004-2007 24 Nederlandse patiënten omgekomen.

Het Universitair Medisch Centrum Utrecht (UMC) heeft dat woensdag bekendgemaakt.

Volgens het ziekenhuis had een aantal van de overledenen waarschijnlijk nog geleefd als ze de probiotica niet toegediend hadden gekregen. Het ziekenhuis kan niet aangeven om hoeveel mensen het daarbij gaat.

Bacteriën

Probiotica zijn goede darmbacteriën die de groei van schadelijke bacteriën tegengaan. Aan het onderzoek namen in totaal 296 patiënten deel. Ze werden behandeld in vijftien Nederlandse ziekenhuizen waaronder alle acht de Universitaire Medische Centra.

Aangeslagen

De nabestaanden zijn dinsdag ingelicht over het dramatisch verlopen onderzoek. Volgens het UMC zijn de onderzoekers zeer aangeslagen. Op basis van kleinschalige onderzoeken in het buitenland hadden ze juist verwacht dat de probiotica de ontsteking juist zou verminderen.

Schadevergoeding

Een woordvoerster van het UMC kon woensdag niet zeggen of de nabestaanden in aanmerking komen voor een schadevergoeding.

Alle patiënten die aan het onderzoek hebben deelgenomen hebben vantevoren een contract ondertekend. Op zich is er volgens haar bij het onderzoek niets misgegaan. "Alleen de uitkomst is dramatisch anders dan was verwacht."

Gevaar

De onderzoekers kregen in oktober vorig jaar door dat de probiotica gevaar konden opleveren. Volgens de woordvoerster zijn toen onmiddellijk collega's in Tsjechië gealarmeerd die met een soortgelijk onderzoek bezig waren. Het onderzoek daar werd meteen stopgezet.

Volgens de woordvoerster van het UMC zit probiotica ook in producten als Yakult die gewoon in de supermarkt te krijgen zijn. De producten zouden de darmwerking bevorderen.

De woordvoerster verwacht niet dat het middel bij gezonde mensen kwaad kan. "Maar ernstig zieken op een intensive care, zouden het middel niet moeten gebruiken."

'Ontdaan'

Biotechnologiebedrijf Winclove, dat de probiotica heeft geleverd voor het mislukte onderzoek stelt "ontdaan" te zijn over wat heeft plaatsgevonden.

"We volgen het advies van de onderzoekers, in bepaalde omstandigheden gebruiken we het product niet meer", aldus directeur Luuk van Duijn van het in Amsterdam gevestigde bedrijf. Van Duijn doelt op drie situaties waarin gebruik van het voedingssuplement kwalijk kan zijn: bij mensen met orgaanfalen, mensen op de afdeling intensieve zorg en toepassing samen met sondevoeding.

"Wij werken voorlopig niet mee aan onderzoek waarin een van deze drie punten aan de orde is", aldus Van Duijn.

Van Duijn benadrukt dat probiotica een verzamelnaam is voor voedingssuplementen die allemaal hun specifieke eigenschappen hebben. "Dit product hebben we samen met het ziekenhuis ontwikkeld, met specifieke eigenschappen.

Het is alleen maar in deze situatie gebruikt." De kwalijke werking geldt dan ook niet voor andere probiotica en andere omstandigheden, aldus Van Duijn. "Voor zover we nu weten."

Inspectie

De Inspectie voor de Gezondheidszorg (IGZ) gaat zich oriënteren op het onderzoek naar de werking van probiotica. Dat heeft een woordvoerder woensdag gezegd.