NOORDWIJK - Het Europese ruimtelaboratorium Columbus gaat donderdag op weg naar het internationale ruimtestation ISS.

Het is de belangrijkste ESA-bijdrage aan het station. Aan boord zijn de Franse astronaut Leopold Eyharts en zijn Duitse collega Hans Schlegel.

Met de spaceshuttle Atlantis vertrekt de Columbus om 22.31 uur Nederlandse tijd vanaf Cape Canaveral in Florida. Columbus is het eerste Europese laboratorium in de ruimte.

Er kunnen langdurige experimenten op het gebied van gewichtloosheid worden uitgevoerd. Het is de bedoeling dat het lab tien jaar in bedrijf blijft. Het kan ook langer, als ISS na 2016 operationeel blijft.

Autonome laboratoria

Columbus is een cilindervormige module met een doorsnede van vierenhalve meter en biedt ruimte aan tien autonome laboratoria, die zo groot zijn als een telefooncel. Elk lab beschikt over eigen energie- en koelsystemen en eigen video- en dataverbindingen met de onderzoekers op aarde.

De laboratoria zijn door ESA ontwikkeld om een zo groot mogelijk aantal onderzoeksmogelijkheden in een zo klein mogelijke ruimte te kunnen onderbrengen. Elk lab heeft zijn eigen specialiteit. Zo dient het biolab voor onderzoek naar micro-organismen, cellen en weefsels, en zelfs kleine planten en insecten.

Effecten

Verder zijn er laboratoria waarin de effecten op het menselijk lichaam van een zeer langdurig verblijf in de ruimte kan worden bestudeerd, of het gedrag van metalen of legeringen, dan wel de gedragingen van vloeistoffen in een staat van gewichtloosheid.

Wetenschappers in een controlecentrum in Oberpfaffenhofen in Duitsland coördineren op aarde het ruimteonderzoek. Tijdens hun elf dagen durende trip moeten Eyharts en Schlegel het lab aan het ruimtestation koppelen en bedrijfsklaar maken. Eyharts zal vervolgens drie maanden in het ruimtestation blijven.

Voorbereidingen

De voorbereidingen hebben een kleine twintig jaar gevergd. Begin jaren negentig heeft de Nederlandse toenmalige astronaut Wubbo Ockels nog aan Columbus gewerkt. Door de ramp met de Columbia in 2003 gaat Columbus veel later dan voorzien de ruimte in. Bij dat ongeluk raakte het ruimteveer tijdens de terugkeer in de dampkring oververhit en viel uiteen. Daardoor kwamen alle zeven inzittenden om.

Het Nederlandse bedrijf Bradford Engeneering maakte voor de Columbus een bijzondere handschoenenkast, ter grootte van een telefooncel. Het is eentransparante kast met daarin twee rubberen handschoenen.

Daarmee kunnen astronauten experimenten uitvoeren in een volledig van de omgeving afgesloten ruimte.