Een nieuw onderzoek naar parthenogenese (maagdelijke voortplanting) bij vrouwelijke koningscobra's heeft aangetoond dat de slangensoort zich kan reproduceren zonder dat daarbij een mannelijke slang nodig is. De Nederlandse reptielenkenners Sterrin Smalbrugge en Freek Vonk werkten mee aan het onderzoek dat woensdag is gepubliceerd.

Het onderzoek startte vijf jaar geleden nadat Ayla, een vrouwelijke koningscobra, 24 eieren had gelegd, terwijl de eigenaar zeker wist dat ze nooit bij een mannelijke cobra in de buurt was geweest.

Uit het nestje zijn twee slangen gekomen, die ook een tijdje hebben geleefd. "Dat is bijzonder, want uit maagdelijke voortplanting komen vaak dieren die niet levensvatbaar zijn", zegt Smalbrugge.

Na het overlijden van de dieren hebben de onderzoekers aan de hand van genetisch materiaal vast kunnen stellen dat de slangen ontstaan zijn door facultatieve parthenogenese. Dat houdt in dat koningscobra's zich kunnen voortplanten zonder mannetje, net als een zeer beperkt aantal andere diersoorten. Parthenogenese betekent letterlijk 'maagdelijke voorplanting'.

Dit soort ontdekkingen kunnen bijna niet in het wild

Het is de allereerste keer dat deze manier van voortplanting bij de koningscobra is vastgelegd. Verder is alleen van een aantal vogels, hagedissen, haaien en een paar andere slangensoorten bekend dat ze hiertoe in staat zijn.

"Deze ontdekking kun je bijna niet in het wild doen", legt Smalbrugge uit. Het is namelijk belangrijk dat zeker is dat er geen mannetje in het spel is geweest.

Naast het bewijs van de parthenogenese bij de slangensoort heeft het onderzoeksteam ook informatie kunnen inwinnen over de manier waarop het heeft plaatsgevonden.

Vanuit ecologisch standpunt is dat belangrijk, omdat het een gevaar kan zijn als één exemplaar van een diersoort in een omgeving terechtkomt waar het eigenlijk niet thuishoort. Als die diersoort in staat is tot maagdelijke voortplanting, kan één dier al een invasie veroorzaken.

Koningscobra is zeer interessant voor de wetenschap

"Bij de koningscobra is dat absoluut niet het geval, omdat het heel slecht gaat met de slangensoort", zegt Smalbrugge. Terwijl de dieren wetenschappelijk gezien zeer interessant zijn.

Koningscobra's hebben neurotoxisch gif dat het zenuwstelsel plat kan leggen. Uit dat gif werd al eerder een geneesmiddel gemaakt. Daarnaast is het de enige slangensoort die een nest bouwt voor haar jongen. De nestbouw gebeurt vaak op boerenland in Zuidoost-Azië, waar de jongen dat meestal niet overleven.