De bomen verliezen nu hun bladeren, en dus kunnen de treinen weer last krijgen van blaadjes op het spoor, met vertragingen tot gevolg. Waarom levert gladheid eigenlijk problemen op? En wat doen spoorwegen daaraan?

Er wordt nogal eens lacherig over gedaan, maar platgedrukte bladeren op het spoor zijn spekglad, vertelt manager herfstmaatregelen Daniëlle van Ekris-Van Kasteren van ProRail. Platgedrukte vezels uit het blad vormen een gladde smurrie. "Bladeren worden tussen het spoor en de trein fijn geperst."

Treinen zijn bovendien gevoeliger voor gladheid dan bijvoorbeeld auto's. Het contactoppervlak van een treinwiel is niet groter dan dat van een 2 euromunt. Een dun laagje bladeren tussen spoor en trein kan de boel al laten glijden.

Vierkante wielen belasten spooronderdelen

Bij het remmen op gladde rails heeft een trein moeite om op tijd te stoppen. Normaal is de remweg van een trein zo'n 700 meter, maar met gladde bladeren kan die oplopen tot een kilometer. Stoppen bij perrons kost met een glad spoor dus meer tijd.

Die glijdende treinen veroorzaken ook de beruchte 'vierkante wielen'. Zodra een remmende trein gaat glijden, schaaft staal op staal en schuurt er een stukje van het wiel af. Echt vierkant worden de wielen niet, maar ook vlakke plaatsen zijn problematisch, vertelt system engineer Willem van Ravenswaay van de NS. "Met een niet-rond wiel ga je onderdelen in het spoor te veel belasten." Die treinen moeten dan uit de roulatie worden genomen, met vertraging tot gevolg.

Zand op de rails maakt bladerpap kapot

Sinds enkele jaren proberen de spoorwegen wat aan de gladheid te doen. Ze druppelen sandite op de rails; een mengsel van zand, aardappelzetmeel en ijzerdeeltjes. Dat vormt een ruwe laag boven op het blad. Die laag zorgt ervoor dat de trein weer kan remmen, waardoor de bladerpap kapotgaat.

Acht NS-treinen zijn uitgerust met een reservoir sandite. Die treinen moeten bij gladheid veel spoorkilometers afleggen, vertelt Van Ekris-Van Kasteren. "We zorgen ervoor dat die treinen als eerste in de dienstregeling staan." Via een gps-systeem bepaalt de trein waar gedruppeld moet worden. Vanaf 1,5 kilometer voor stations tot een de kilometer erna komt een dun plaklaagje, zodat treinen weer kunnen remmen en optrekken.

ProRail heeft eigen weerbureau voor bladval

Om er op tijd bij te zijn, berekent ProRail de hele herfst de bladverwachting voor alle sporen in Nederland, zegt Etienne Weijers, procesleider van het eigen weerbureau van ProRail. "We weten waar bomen staan en van welke soort. En we kijken hoe hard het waait, om de bladval te voorspellen. Op basis daarvan berekenen we een slipindicatie, van één tot tien."

Zodra gladheid is voorspeld, gaan de sanditetreinen zo snel mogelijk naar de juiste plek. Bij veel bladval is dat complex, want dan is het schuurmiddel maar een paar uur effectief. Op gladde dagen wordt voor de avondspits nog een keer sandite aangebracht, tot vier keer per dag. Maar ook dan blijft gladheid nooit helemaal te voorkomen, benadrukken NS en ProRail. En dus is er ook deze herfst kans op vertraging door blaadjes op het spoor.

Kijk voor meer informatie op Quest.nl