Niet iedere werknemer bouwt pensioen op. Hoe komt dat? En wat zijn de voor- en nadelen? Directeur Frank Driessen van pensioenadviseur AON Wealth Solutions legt uit.

Welke bedrijven bieden hun werknemers geen pensioenregeling?

"Meestal zijn dat kleine werkgevers met enkele werknemers. Het gaat om bijvoorbeeld start-ups in de IT-sector, een reclamebureau of advieskantoor. Nederland kent geen pensioenplicht. Maar is het bedrijf waar jij werkt actief in een bepaalde branche of sector, zoals de bouw of zorg? Dan zijn pensioenregelingen meestal wél verplicht. Dat geldt ook voor kleine bedrijven. Een fietsenmaker met slechts één of twee mensen in dienst moet zich aansluiten bij de pensioenregeling van de kleinmetaal."

"Groeit een bedrijf en komt er bijvoorbeeld een ondernemingsraad (verplicht bij vijftig werknemers), dan is een pensioenregeling meestal een van de eerste punten op de agenda van de or. Veel werknemers vinden een pensioen belangrijk. Een pensioen betekent dan ook niet alleen sparen voor de oude dag. Want als jij overlijdt, heeft je partner recht op partnerpensioen. En mocht je arbeidsongeschikt worden, dan gaat de pensioenopbouw door. Daar ben je als werknemer dan voor verzekerd."

"Werkgevers waarvan de werknemers geen pensioen opbouwen, noemen we 'witte vlekken'." DNB berekende dat in 2020 bijna een kwart van de werkenden geen pensioen opbouwde via een pensioenregeling. Het ging om 1,7 miljoen mensen en de helft daarvan was zzp'er. Zzp'ers vallen niet onder een verplichte pensioenregeling, ongeacht in welke sector zij actief zijn.

"Als een werknemer stopt en doorgaat als zzp'er kunnen pensioenfondsen ze pensioenopbouw blijven aanbieden voor een bepaalde periode. De kosten die de werkgever altijd betaalde, moeten dan volledig worden gedragen door de zzp'er. In de praktijk wordt daar vrijwel geen gebruik van gemaakt."

Ben je verplicht om gebruik te maken van de pensioenregeling als jouw werkgever die aanbiedt?

"Ja, in principe wel. Er is een uitzondering voor gemoedsbezwaarden. Dat zijn er in de praktijk heel weinig. Pensioenfondsen of -verzekeraars zitten meestal ook niet te wachten op werknemers die willen afzien van de verplichte deelname aan een pensioenregeling. Het betekent voor hen een hoop extra administratie."

“Een groot deel van de pensioenbijdrage wordt betaald door de werkgever. De rest door de werknemer.”
Frank Driessen, pensioenadviseur

"Er moet goed worden vastgelegd dat de werknemer afziet van pensioen. Zij willen niet het risico lopen dat de werknemer alsnog pensioenopbouw komt claimen. In de dertig jaar dat ik in de pensioensector werk, is het aantal werknemers dat geen gebruik wilde maken van de verplichte pensioenregeling op de vingers van een hand te tellen. Ik vind het ook goed dat er iets geregeld wordt voor de oude dag. Bij zzp'ers die zelf de keus hebben om wel of geen pensioen op te bouwen, zie je dat het lastig kan zijn om te blijven sparen. Zeker als er minder inkomsten of grote uitgaven zijn."

Welk voordeel heeft het voor een werkgever om géén pensioenregeling aan te bieden?

"Het optuigen van een pensioenregeling kost een werkgever tijd en geld. Een groot deel van de pensioenbijdrage (minimaal 50 procent) wordt betaald door de werkgever. De rest door de werknemer. Als werknemer zou je eigenlijk een hoger salaris moeten krijgen."

Hoe regel je zelf je pensioen?

"Het pensioen bestaat uit drie pijlers. De eerste is de AOW, een basisinkomen voor iedereen die hier woont of werkt (de AOW bedroeg in juli netto 1.261 euro per maand voor een alleenstaande)."

"Het tweede deel is het pensioen vanuit de werkgever via een pensioenregeling. Het derde deel bestaat uit zelf sparen. Heb je geen pensioenregeling in het tweede deel - zoals zzp'ers - of wil je méér pensioen opbouwen, dan kun je zelf sparen. Bijvoorbeeld via een lijfrente, via een bankspaarrekening of door zelf te beleggen."

5 procent van de werknemers zónder pensioenregeling en 11 procent van de zzp'ers bouwt zelf pensioen op in deze derde pijler, blijkt uit cijfers van statistiekbureau CBS. Inleggen in een derdepijlerproduct, zoals een lijfrenteverzekering, is tot een bepaald bedrag fiscaal aftrekbaar. "Pas als het geld tijdens je pensioen wordt uitgekeerd, betaal je belasting." Bij een lijfrenteverzekering ligt het geld wel vast tot je pensioen. Beleg je zelf of bouw je op een spaarrekening een potje op, dan kun je er wel bij, maar krijg je geen belastingaftrek.