Er zijn meer openstaande vacatures dan ooit en toch zit jíj thuis. Is er dan iets mis met je? Ondanks de groeiende krapte op de arbeidsmarkt is het voor honderdduizenden Nederlanders moeilijk om nieuw werk te vinden. Waar ligt dat aan, en wat kun je eraan doen als je zelf in deze situatie verkeert?

In mei meldde statistiekbureau CBS een recordkrapte op de arbeidsmarkt: er stonden 133 vacatures tegenover elke 100 werklozen. Werkgevers verzinnen de gekste stunts om maar nieuwe krachten te werven, zoals het uitloven van 'aandraagbonussen' van duizenden euro's. Tegelijkertijd zijn er volgens het CBS wel degelijk veel werklozen. Maar liefst 338.000 mensen zochten recent naar werk, maar vonden het niet.

Waarom krijgen zoveel werkzoekenden ondanks de krapte op de arbeidsmarkt geen baan? Hebben zij moeite met solliciteren? Zijn ze te veeleisend? Of wordt een grote groep werklozen simpelweg niet aangeboord? Volgens Marjolein Borsboom, SROI-projectmanager overheid bij uitzendbureau Unique in Rotterdam, moeten we voor de oorzaken eerst bij de werkgever kijken.

"Wij zeggen: cv, weg ermee. Wij kijken liever naar de talenten en drijfveren van de mensen. Een cv zegt immers iets over wat je in het verleden hebt gedaan. Dat is geen garantie dat je dit nu nog wilt of kunt doen. Wellicht bestaat je baan zelfs niet meer. Bedrijven blijven echter maar kijken naar harde criteria - ze willen het schaap met de vijf poten."

“Herschrijf je ouderwetse profielen op basis van wat voor soort talenten je zoekt, en met welke drijfveren.”
Marjolein Borsboom, Unique

Kennis kun je volgens Borsboom opdoen, dus moeten bedrijven volgens haar "anders gaan kijken" naar de talenten op de arbeidsmarkt. Het uitzendbureau won in maart de 010 Inclusief Award. "We leiden onder meer diversity recruiters op. Hun eerste boodschap bij organisaties is: herschrijf je ouderwetse profielen op basis van wat voor soort talenten je zoekt en met welke drijfveren. Een afgeronde hbo-opleiding zegt namelijk niet alles."

Negatieve spiraal doorbreken

Wie ondanks een krappe arbeidsmarkt thuiszit, kan in een negatieve spiraal terechtkomen. Het zelfvertrouwen neemt af, zeker wanneer sollicitaties telkens op niets uitlopen. "Steeds afgewezen worden gaat je ook onder je huid zitten", stelt psycholoog Aai Gerhardt.

Maar liefst 83.000 mensen zijn langdurig werkloos. Deze groep zat voor de coronacrisis al thuis en kon daarna niet zomaar instromen op de arbeidsmarkt.

De negatieve spiraal kan wel worden doorbroken. Unique gebruikt de training Talent Matching om mensen weer in zichzelf te laten geloven, vertelt Borsboom. "Vooraf zeggen we duidelijk: dit is geen sollicitatietraining, geen cv-training. Deze training gaat over jou. Wie ben jij? En kun je jezelf in negentig seconden pitchen bij een sollicitatiegesprek? We trainen dan echt op zachte criteria. We leren je ook omgaan met afwijzingen en hoe je hiervan leert voor een volgende keer."

Presenteer jezelf persoonlijk

De 'laatste werklozen' van ons land zijn allesbehalve kansloos, al ervaren zij dat zelf soms anders. Er zijn talloze manieren om toch aan werk te komen. Belangrijk is om aan jezelf te blijven werken, bijvoorbeeld via een loopbaantraject of een cursus.

"Vaak is het ook gewoon langsgaan bij bedrijven zelf", adviseert Borsboom. "Presenteer jezelf persoonlijk in plaats van via internet. Dat maakt het verschil. Bij bedrijven in de stad staan veel raamadvertenties voor personeel. Stap naar binnen en stel jezelf voor."

Hoewel de hardnekkig werklozen echt niet allemaal ouder dan vijftig zijn, blijft dit wel een groep die doorgaans moeilijker aan een nieuwe baan komt. Ook hier hoeft de situatie niet uitzichtloos te zijn. Het is vooral een kwestie van flexibel zijn en waar nodig ombuigen naar een functie waar wél vraag naar is.

Belangrijk is ook om eerlijk en realistisch te zijn, benadrukt Borsboom. "Wat is haalbaar? Je kunt niet in de zorg werken zonder diploma's, maar je kunt wel als thuiszorgmedewerker werken als eerste opstap naar die baan. Wij zeggen: van broodbaan naar droombaan. Maar jíj moet wel zelf de eerste stap zetten."