Op de werkvloer zijn er altijd mensen die overal 'ja' op zeggen. Het maakt niet uit hoe druk ze zijn, er is altijd ruimte voor een extra taak of klus. Maar soms is ook bij hen het bordje te vol. Hoe kunnen deze werknemers ervoor zorgen dat niet alles bij hen over de schutting wordt gegooid?

Het simpele antwoord is: leer nee zeggen. Maar zo eenvoudig is het niet, vertelt arbeidspsycholoog Anneke Mijnhardt, oprichter van Fit in Werk. "Mensen ervaren de 'nee' vaak niet op het moment zelf. En ze willen de ander graag helpen en/of voelen zich heel verantwoordelijk. Je kunt pas 'nee' zeggen als je je op dat moment ook bewust bent van de grens."

Deze grenzen zijn soms moeilijk te vinden. De eeuwige jazeggers kun je onderverdelen in twee groepen. "De een heeft een sterk verantwoordelijkheidsgevoel. Deze werknemers trekken alle taken naar zich toe, omdat ze dan zeker weten dat het goed gaat. De andere jazeggers laten hun bordje overstromen, omdat ze hun collega's niet willen teleurstellen en de harmonie willen bewaren", legt Mijnhardt uit.

Op het eerste gezicht lijken deze twee groepen het tegenoverstelde van elkaar. Maar ze hebben dezelfde motivatie, zegt loopbaancoach Marianne Kremer. "Ze zijn bang om afgewezen te worden. Dit geldt voor de groep die de harmonie wil bewaren en ook voor de perfectionisten. Degenen die alles naar zich toetrekken, willen niet afgewezen worden als het misgaat."

“De natuur staat geen vacuüm toe. Er is altijd wel iemand anders die de taak oppakt.”
Anneke Mijnhardt, arbeidspsycholoog

Voel waar de grens ligt

Maar hoe meer er op iemands bordje komt, hoe groter de kans is dat er een taak niet goed gaat. "Wie het druk heeft, moet iets opgeven om een andere taak op te pakken. Dit kan het werk zijn wat de werknemer dagelijks moet doen, maar het kan ook een vrije avond zijn. Als dit te vaak gebeurt, dan neemt het risico op een burn-out toe", zegt Kremer. "Het is dus belangrijk om écht nee te zeggen."

Vind je dit moeilijk, dan adviseert Mijnhardt om goed naar je lichaam en gevoel te luisteren. "Je moet voelen waar je grenzen liggen. Pas dan voelt een nee ook oprecht", zegt ze. Wie nee zegt, zal met de gevolgen moeten leven. Kremer: "De kans bestaat dat je een schuldgevoel krijgt. Daar moet je dan doorheen bijten en je focussen op de voordelen die de nee met zich meebrengt, zoals een avond vrij of minder stress."

Een ja kan volgens Kremer ook voordelen opleveren: "Soms is het ook goed om ja te zeggen op een inspirerende of leuke taak." Om deze voor- of nadelen van je antwoord op een rijtje te zetten, adviseert Mijnhardt om wat ruimte voor jezelf in te bouwen. "Zeg bij een voorstel niet direct ja of nee. Maar vraag of je er later op terug kan komen. Dan geef je jezelf ruimte om te voelen of je deze taak echt op je bordje wil."

'Eerst zelf het zuurstofmasker opzetten'

Als de collega de taak echt snel wil afronden, dan gaat diegene vanzelf naar iemand anders toe. Mijnhardt: "De natuur staat geen vacuüm toe. Er is altijd wel iemand anders die de taak oppakt. Of misschien kan het ook later uitgevoerd worden. En als je altijd 'ja' zegt, dan ben jij degene die het vacuüm oplost. Maar dat hoeft dus niet."

Het is volgens Mijnhardt belangrijker om jezelf op de eerste plek te zetten. "In een vliegtuig adviseren ze altijd om eerst zelf het zuurstofmasker op te zetten en dan pas de kinderen. Je moet eerst goed genoeg voor jezelf zorgen voordat je anderen kan helpen. Als je ziek thuiszit, heeft uiteindelijk niemand iets aan je."

Daarnaast dwing je door een 'nee' ook juist respect af bij de collega's. "Mensen zijn bang dat een nee voor een afwijzing zorgt. Maar vaak is het tegenovergestelde waar. Ze waarderen dat je grenzen stelt en krijgen hierdoor meer respect voor je", aldus Mijnhardt.