Het is mei en dat betekent vakantiegeld. Bijna iedereen in loondienst krijgt deze maand een extra bedrag op de loonstrook. Maar wat is vakantiegeld precies, en past dit principe nog wel bij de moderne arbeidsmarkt?

Het is altijd fijn om extra geld te krijgen, maar vakantiegeld is - in tegenstelling tot wat werknemers soms denken - geen bonus. "Het is geld wat de werkgever van je loon achterhoudt en pas in mei aan je uitkeert", vertelt Joke van der Velpen, kennismanager Wet- & Regelgeving bij Visma|Raet. "Vakantiegeld is dus gewoon salaris waar je recht op hebt."

Vakantiegeld (officieel vakantiebijslag genoemd) beslaat minimaal 8 procent van je brutoloon, wat uiterlijk in juni van het daaropvolgende jaar uitbetaald moet worden. Dit geldt voor iedereen in loondienst, maar ook voor mensen met een WW-uitkering, een AOW-uitkering en voor uitzendkrachten.

"Eigenlijk krijg je het hele jaar 92 procent van je loon of je uitkering. De overige 8 procent wordt gereserveerd door je werkgever en heet dus vakantiebijslag", aldus Van der Velpen.

Zorgplicht van de werkgever

Het idee van vakantiegeld is aan het begin van de twintigste eeuw ontstaan. "In 1920 besloot de regering dat werknemers ook op hun vrije dag recht hadden op loon. Eerder waren de vrije dagen op kosten van de werknemer", legt Van der Velpen uit.

"Maar een sporadische vrije dag bleek niet voldoende. Na de Tweede Wereldoorlog besloot de regering dat medewerkers langer op vakantie mochten. Om dit voor alle inkomens mogelijk te maken, werd vakantiegeld bedacht."

“Het lijkt alsof je een cadeautje van je werkgever krijgt, terwijl het gewoon je eigen salaris is.”
Paul van der Kwast, financieel adviseur

Sparen was toentertijd best lastig, want nog niet iedereen had een bankrekening. Het loon werd contant betaald en meestal ook direct uitgegeven. Daarom werd er beroep gedaan op de zorgplicht van de werkgever. "Aan hem werd gevraagd om geld opzij te zetten, zodat de werknemers geld overhielden voor een vakantie." Dit principe geldt dus anno 2022 nog steeds.

'Mensen zouden niet in staat zijn om zelf te sparen'

Financieel adviseur Paul van der Kwast vindt vakantiegeld uitbetalen inmiddels achterhaald. "Het gaat uit van het idee dat mensen niet in staat zijn om zelf te sparen. Daarnaast lijkt het alsof je een cadeautje van je werkgever krijgt, terwijl het gewoon je eigen salaris is."

Hij stelt dus voor om vakantiegeld af te schaffen. "Geef mensen direct het loon waar ze recht op hebben, dan weet iedereen tenminste wat ze daadwerkelijk verdienen. Sommigen kunnen het goed gebruiken om alle eindjes aan elkaar te knopen."

Hier is Van der Velpen het mee eens: "Het principe is gewoon heel betuttelend. Daarnaast weet je nooit wanneer je het geld nodig hebt. Als je het al in januari kan gebruiken, wil je niet tot mei wachten."

Persoonlijk keuzebudget als alternatief

Bij sommige organisaties is het mogelijk om vakantiegeld eerder aan te vragen, maar een werkgever mag dit weigeren, zegt Van der Velpen. "En dat terwijl het gewoon je eigen geld is. Als je het maandelijks krijgt, scheelt het een boel stress."

In plaats van vakantiegeld uit te keren, kiezen veel bedrijven er inmiddels voor om dit bedrag op een andere manier beschikbaar te maken aan werknemers met een persoonlijke keuzebudget. "Werknemers mogen zelf kiezen wat er met het bedrag gebeurt. Ze kunnen het ook gebruiken om meer vrije dagen te kopen of om het in te zetten voor extra's, zoals subsidie voor de aanschaf van een elektrische fiets. Het voordeel is dat het geheel je eigen keuze is en niet van bovenaf bepaald."