Door de krappe arbeidsmarkt hebben werknemers de macht in handen. Bij sollicitatiegesprekken kun je nu betere arbeidsvoorwaarden bedingen. Ook werknemers die al een functie hebben, zitten in een sterke positie om te onderhandelen over bijvoorbeeld een leaseauto of extra vakantiedagen. Hoe maak je daar het best gebruik van?

"Door het personeelstekort kan de werknemer eisen stellen", vertelt onderhandeltrainer Petra Vries. "Maar dat is makkelijker gezegd dan gedaan, want veel werknemers vinden onderhandelen best spannend." Toch is het goed om die stap wel te zetten. "Door het gesprek aan te gaan, laat je iets van jezelf zien: je bent assertief, je hebt doorzettingsvermogen en je kunt een stevig zakelijk gesprek voeren."

Focus niet alleen op meer salaris krijgen, want de kans is klein dat je daar op de lange termijn gelukkig van wordt, zegt hr-expert Diana van Asten. "Een geldbonus zorgt maar voor een tijdelijk geluksgevoel. Als je marktconform wordt betaald, dan ben je na twee à drie salarisstroken alweer gewend aan je nieuwe salaris. Juist de andere secundaire voorwaarden - zoals leuke collega's, mogelijkheden tot groei en de juiste waardering - zorgen voor meer werkgeluk. "

“Je moet echt uitgaan van je eigen waarde en je unieke talenten. Dan heb je een veel grotere kans dat je krijgt wat je wil.”
Diana van Asten, hr-expert

Iedere onderhandeling begint volgens Van Asten met een goede voorbereiding. "Zoek uit wat je nodig hebt om meer plezier in je werk te krijgen. Wil je bijvoorbeeld een (extra) dag per week thuiswerken omdat je dan beter kunt concentreren, of een auto van de zaak omdat het anders te duur wordt? Dan kan je dit vragen."

Een hoger salaris omdat je beter presteert dan de rest is een minder sterk argument. "Je moet echt uitgaan van je eigen waarde en je unieke talenten. Dan heb je een veel grotere kans dat je krijgt wat je wil."

Arbeidsvoorwaarden vergelijken met vrienden

Voor sommige werknemers is het moeilijk in te schatten wat er qua voorwaarden nog te halen is. Vries adviseert om in dat geval met familie en vrienden te praten over hun arbeidsvoorwaarden. "Ze hoeven niet per se in dezelfde sector te werken, maar dan heb je een beeld van wat er allemaal mogelijk is."

Daarnaast kun je deze vrienden vragen het onderhandelingsgesprek met je te oefenen. "Hierdoor weet je wat je wil zeggen en welke woorden bij je passen. Dan sta je bij het echte gesprek sterker in je schoenen."

Arbeidsvoorwaarden zijn in twee groepen te verdelen: de eenmalige extra's én de duurzame extra's, legt Vries uit. "Een zit-stabureau is een eenmalige extra, net zoals een congres in Nieuw-Zeeland mogen bezoeken." Maar je kunt ook onderhandelen over een carrièrestap, of vergoeding van een prestigieuze opleiding. "Dit zijn arbeidsvoorwaarden waar je op de lange termijn ook iets aan hebt."

Houd er rekening mee dat nieuwe arbeidsvoorwaarden voor jou een prijs hebben voor de werkgever. Vries: "Begin je onderhandelingsgesprek niet met een standpunt als: 'Ik wil een vaste dag thuiswerken.' Onderbouw je wens door jouw belangen te noemen, zoals een betere werk-privébalans. Laat ook zien welke voordelen de werkgever hierbij heeft." Wie meer thuis wil werken, kan bijvoorbeeld zeggen dat hij zich daar beter kan concentreren en dus meer werk verzet.

Niet opgeven als het antwoord 'nee' is

Een werknemer komt niet altijd als winnaar uit de bus bij een onderhandelingsgesprek. "Een werkgever mag altijd nee zeggen, maar dan moet diegene ook uitleg geven", zegt Van Asten. "Soms passen de wensen bijvoorbeeld niet in het bedrijfsbeleid of wil de werkgever iedereen gelijk behandelen en niemand voortrekken."

“De kans op een 'nee' is er altijd. Als je je goed hebt voorbereid, dan weet je hoe je daarop kunt reageren.”
Petra Vries, onderhandeltrainer

Laat je echter niet uit het veld slaan door het woordje 'nee', zegt Vries. "Het zijn maar drie letters. Stel vragen en kom er vooral achter wat je kan doen om je wensen wel in vervulling te laten gaan." Bereid deze vragen van tevoren voor. "De kans op een 'nee' is er altijd. Als je je goed hebt voorbereid, dan weet je hoe je daarop kunt reageren. Door de juiste vragen te stellen, kom je voorbij de nee en blijf je in gesprek."

En als de werkgever echt niet met je wensen akkoord wil gaan? Van Asten: "Dan moet je misschien op zoek naar een andere baan waar je wel gelukkig wordt. Je besteedt ontzettend veel uren per week aan je werk, dan moet je er wel op je plek zitten."