Lookalikes, slangenmelkers, matrassentesters en Netflix-ondertitelaars. In deze rubriek interviewen we de mensen met een niet-standaard antwoord op de standaardvraag: Wat doe jij eigenlijk? Dit keer Shirley Bouman, gelaatsprotheticus in het Antoni van Leeuwenhoekziekenhuis in Amsterdam.

  • Wie: Shirley Bouman (40)
  • Wat: Gelaatsprotheticus
  • Patiënten: Mensen met aangezichtskanker, mensen die een ongeluk hebben gehad of waarbij bijvoorbeeld een oor niet volgroeid is.

Het begon allemaal toen Shirley Bouman tijdens haar middelbareschooltijd naar een programma van Discovery Channel keek. In het programma werd een man gevolgd wiens gelaat was aangetast door een vleesetende bacterie. "Zijn beide ogen, neus en bovenlip waren totaal weggenomen", herinnert Bouman zich.

In de serie had een FBI-agent, die zich specialiseerde in vermommingen, een prothese voor de verminkte man gemaakt. Bouman: "Het eindresultaat vond ik niet erg mooi, en zo was mijn droom geboren om zelf gelaatsprotheticus te worden."

Prothese als nieuw begin na een moeilijke tijd

Nu werkt Bouman met haar collega René Wolterink op de afdeling Gelaatsprothetiek van het Antoni van Leeuwenhoekziekenhuis in Amsterdam. Bouman is verantwoordelijk voor de vormgeving in was en Wolterink voor het siliconenwerk.

Hun patiënten bestaan voornamelijk uit mensen bij wie kanker in het aangezicht is geconstateerd, en die bijvoorbeeld delen van hun aangezicht operatief moeten laten verwijderen ter bestrijding van de ziekte. Maar ook zien de gelaatsprothetici bijvoorbeeld mensen bij wie een van de oren niet volgroeid is, of die een ongeluk gehad hebben.

“Heel fijn dat wij deze mensen een klein beetje kunnen helpen.”
Shirley Bouman

"Veel van onze patiënten hebben een zware tijd achter de rug", vertelt Bouman. Soms zijn de patiënten volgens haar heel blij om een prothese te krijgen, maar vaak daalt ook juist door de prothese het besef in dat het nooit zo zal worden als vroeger. Bouman: "Het is heel fijn dat wij deze mensen een klein beetje kunnen helpen met een prothese in de hoop dat zij die moeilijke tijd enigszins achter zich kunnen laten."

Gezicht wordt digitaal ingescand

Omdat een prothese precies moet passen kunnen Bouman en Wolterink niet direct na de operatie beginnen met het aanmeten van een prothese. Ze wachten daarom twaalf weken na een operatie of een aantal weken na de bestraling zodat alle zwelling en korstjes verdwenen zijn, voordat ze een eerste kopie van het gelaat maken.

Waar dit vroeger gebeurde middels een afdruk met alginaat, kan het gezicht tegenwoordig digitaal worden ingescand "Dit is veel prettiger voor de patiënt", zegt Bouman.

De patiënt komt één tot drie keer naar de afdeling om het wasmodel te passen, zodat er correcties gemaakt kunnen worden. "Tijdens een van de afspraken maakt René alvast siliconen op de juiste huidskleur. Wanneer ik de mal schoon heb gemaakt, gaat René aan de slag om deze met de juiste kleur siliconen te persen tot een prothese." De kosten zijn per prothese verschillend, maar worden meestal vergoed vanuit de basisverzekering.

Geen starende blikken meer

Het bijzonderste van haar werk vindt Bouman het horen van de reacties van patiënten, voor wie het leven een stuk aangenamer is geworden door de nieuwe prothese. "Zo hadden we een patiënte die naar ons toe kwam met het openbaar vervoer", herinnert zij zich.

"Op de dag dat zij haar eerste neusprothese bij ons had opgehaald, schreef zij ons 's avonds een e-mail om te vertellen hoe anders de terugreis die dag voor haar was geweest. Niemand had meer naar haar gekeken, ze viel niet meer op, terwijl ze op de heenweg nog veel starende blikken had gekregen vanwege het witte gaasje op de plek van haar neus. "