De salarissen voor vitale beroepen zijn al jaren punt van discussie. Maar hoe hoog (of laag) liggen de lonen voor deze functies precies? Deze week nemen we het salaris van luchtverkeersleiders onder de loep.

Zonder luchtverkeersleiders was het luchtruim één grote chaos. Deze knappe koppen zorgen ervoor dat vliegtuigen elkaar nooit in de weg zitten. Het kleinste foutje kan fataal zijn (al zijn er heus nog allerlei systemen om dat te voorkomen). Maar wat krijgen ze eigenlijk betaald voor dat zeer verantwoordelijke werk?

Wat verdien je als je net begint?

Wie de opleiding tot luchtverkeersleider volgt, krijgt al tijdens die opleiding betaald, vertelt Alex Arnold, manager werving en selectie bij LVNL (Luchtverkeersleiding Nederland). Het startsalaris is op Schiphol 1.994 euro bruto per maand, op basis van 36 uur per week.

Voor de opleiding gelden wel strenge toelatingseisen. "Het is cognitief zwaar werk. In theorie kan iedereen luchtverkeersleider worden, maar in de praktijk blijkt het nog best lastig", zegt Arnold. "Vandaar dat kandidaten eerst een vrij uitgebreide selectie van meerdere rondes moeten doorlopen."

“Ben je helemaal klaar met de opleiding en werk je zelfstandig als verkeersleider, dan krijg je een vast contract en kun je elke maand een salaris van 6007 euro bruto tegemoetzien”

Hoe maak je stappen?

Door steeds een deel van de opleiding af te ronden en uiteindelijk zelfstandig luchtverkeersleider te worden. Je begint met een basistraining waarbij je de theorie leert en oefent op een simulator. Na ongeveer een jaar volgt de praktijkopleiding on the job. Je gaat dan ook onregelmatige diensten draaien en maakt gelijk een flinke sprong in salaris: vanaf dan krijg je 3.254 euro bruto per maand, plus onregelmatigheidstoeslagen (waarover later meer).

Ben je helemaal klaar met de opleiding en werk je zelfstandig als verkeersleider, dan krijg je een vast contract en kun je elke maand een salaris van 6.007 euro bruto tegemoetzien, op basis van 38 uur. Elk jaar komt daar een periodieke verhoging bij. "Naast het operationele werk zijn er ook nog allerlei stappen mogelijk binnen de organisatie", zegt Arnold. "Je kunt bijvoorbeeld zelf gaan opleiden of gaan leidinggeven."

Wat is het hoogst haalbare salaris?

De meest ervaren luchtverkeersleiders kunnen een salaris van 10.820 euro bruto per maand bereiken, nog los van de toeslagen. Dan moet je volgens Arnold wel een behoorlijke tijd in dienst zijn. "Ik denk wel een jaar of twintig, dertig." Vervul je daarnaast nog neventaken of leidinggevende rollen, dan kun je er nog een periodiek of twee bij optellen.

Zijn er nog extra's?

De eerdergenoemde onregelmatigheidstoeslagen van (afhankelijk van welke uren je werkt) 11 tot 13 procent boven op het salaris. Dat kan aardig oplopen. Luchtverkeersleiders hebben bovendien meer pauze dan veel andere werkenden: na elke twee uur en twintig minuten moeten ze verplicht veertig minuten pauzeren.

Daarnaast is er voor alle werknemers van LVNL, een vakantietoeslag van 8 procent, een dertiende maand en een pensioenfondsbijdrage. Luchtverkeersleiders kunnen overigens ook vervroegd met pensioen, op hun 58e. Verder zijn er nog minimaal 25 vakantiedagen per jaar en veel mogelijkheden voor studie en persoonlijke ontwikkeling.

“Je draagt heel concreet bij aan het op een veilige manier verbinden van Nederland met de rest van de wereld.”
Alex Arnold, LVNL

Ook het feit dat luchtverkeersleiders vaak vrij zijn op momenten dat anderen aan het werk zijn heeft voordelen. "Dat geeft veel flexibiliteit om het te combineren met een gezinsleven, een eigen onderneming en sportieve activiteiten."

Wat het werk volgens Arnold voor veel werknemers ook extra de moeite waard maakt, is de maatschappelijke relevantie. "Je draagt als verkeersleider heel concreet bij aan het op een veilige manier verbinden van Nederland met de rest van de wereld."

Voor welke uitdagingen staat de beroepsgroep?

De behoefte aan nieuwe verkeersleiders is groot, zegt Arnold, zeker omdat de komende vijf jaar volgens de berekeningen een kwart van de huidige verkeersleiders uitstroomt wegens pensionering.

Ook had de pandemie invloed op de nieuwe aanwas. "Door de maatregelen kunnen minder mensen tegelijk de opleiding volgen en op de simulator trainen. Ook bij een deel van de praktijkopleiding liepen we tegen problemen aan, omdat er soms niet genoeg vliegverkeer was om een representatief beeld te geven voor training en examinering."

Hoewel er jaarlijks tussen de twee- en drieduizend mensen interesse tonen in de opleiding dan wel zich ervoor inschrijven, blijft het een uitdaging om voldoende goede mensen te vinden.