Buikkrampen, hoofdpijn en rugpijn: werken met menstruatieklachten is niet fijn. Sommige werkenden moeten zich vanwege de pijn en het ongemak zelfs iedere maand ziek melden. Is menstruatieverlof dan een uitkomst?

Geen enkele menstruatie is hetzelfde. De een merkt er nauwelijks iets van en de ander kan door de pijn bijna niet uit bed komen. Zeker voor deze laatste groep is doorwerken soms lastig en dan is ziek melden de enige optie.

"In Nederland ben je niet verplicht om de reden van je ziekte op te geven", vertelt Honorata van den Akker van de podcast Menstruatiemeisjes. "Maar het kan opvallen als je elke maand ziek bent, dus doe je soms alsof er niets aan de hand is."

Door menstruatieverlof kan iemand met ernstige pijnen of vermoeidheid makkelijker vrij krijgen. Uit een enquête van FNV Young & United onder drieduizend jonge werkenden blijkt dat 75 procent van de respondenten positief tegenover menstruatieverlof staat. En dit zijn niet alleen de werkenden die zelf menstrueren, want 65 procent van de rest staat ook achter dit plan.

“Het is natuurlijk niet de bedoeling om alle mensen met een baarmoeder standaard vier dagen vrij te geven.”
Honorata van den Akker, podcastmaker

"Menstruatieverlof is een mooi idee, maar er zitten wel veel haken en ogen aan", zegt gynaecoloog Moniek van der Zanden van Haaglanden Medisch Centrum. Ze vraagt zich af of menstruatieverlof de ongelijkheid tussen mannen en vrouwen op de arbeidsmarkt niet versterkt, aangezien vrouwen dan maandelijks meer verlof kunnen opvragen dan mannen. "Het zou beter zijn om te kijken naar de achterliggende reden voor het verlof. Blijft iemand thuis vanwege hevige klachten, zoals pijn of vermoeidheid? Dan kan hier een oplossing voor zijn"

'Mooi startpunt om menstruatie bespreekbaar te maken'

Ook Van den Akker is niet direct enthousiast over menstruatieverlof. "We staan er als vrouwen minder goed voor op de arbeidsmarkt en als we vrij vragen, dan kan dat als een zwakte gezien worden." Toch wil ze deze vorm van verlof niet helemaal afschrijven. "Het is natuurlijk niet de bedoeling om alle mensen met een baarmoeder standaard vier dagen vrij te geven, maar het is wel een mooi startpunt om menstruatie bespreekbaar te maken op werk."

Dit laatste gebeurt volgens de podcastmaker nog te weinig. Ze merkt zelf dat menstruatie niet vaak met collega's wordt besproken en nog minder met leidinggevenden. "Vooral als dit een man betreft. Bij een vrouwelijke werkgever zou ik het eerder overleggen, want dan ben ik minder bang voor negatieve gevolgen."

Er rust dus nog een zwaar taboe op menstrueren, merkt ook Van der Zanden. Doordat vrouwen er te weinig over praten, durven ze vaak klachten niet aan te kaarten. "Mensen worden opgevoed met het idee dat de pijn erbij hoort. Maar de menstruatie hoort helemaal niet ontzettend veel pijn te doen. Als je erdoor niet kunt werken, is er waarschijnlijk meer aan de hand."

Vaak zijn er mogelijkheden om klachten te verminderen

De gynaecoloog adviseert in deze gevallen even langs de huisarts te gaan. "Een op de tien vrouwen heeft bijvoorbeeld last van endometriose." Dit is een chronische ziekte waarbij weefsel - dat lijkt op baarmoederslijmvlies - buiten de baarmoeder groeit. Dit gaat dan gepaard met ernstige pijnen en kan er dus voor zorgen dat iemand niet in staat is om te werken. "Toch blijven veel mensen ermee rondlopen, omdat ze denken dat het normaal is. Maar ook als er geen onderliggend probleem is, zijn er vaak wel mogelijkheden om de klachten te verminderen"

“Iedereen zou makkelijker vrij moeten krijgen als ze niet goed kunnen werken.”
Moniek van der Zanden, gynaecoloog

Het menstruatieverlof kan er dus voor zorgen dat er meer over menstruatie bekend wordt. Al kan het verlof volgens Van den Akker ook ruimer geïnterpreteerd worden. "Iedereen zou makkelijker vrij moeten krijgen als ze niet goed kunnen werken." Dit geldt dan niet alleen voor menstruatie, maar ook bijvoorbeeld voor rouw. "Mensen zijn dan minder productief en kunnen dan beter niet werken", vindt de podcastmaker.

In 2019 bleek uit onderzoek van Radboudumc dat mensen die menstrueren jaarlijks ongeveer negen minder productieve dagen hebben. "In de ideale wereld zou het dan fijn zijn om wat soepeler met werktijden om te gaan", vertelt Van der Zanden. "Dat iemand een uurtje eerder naar huis gaat en het dan later weer inhaalt." Dit is alleen niet mogelijk bij ieder beroep. "Een arts kan niet zomaar de patiënten laten wachten en een lerares kan niet haar klas achterlaten." Maar dat menstruatie op de werkvloer bespreekbaar wordt, is volgens haar al een goede eerste stap.