Pauzes overslaan, zo kort mogelijk lunchen en 's avonds "nog heel even iets afmaken": een derde van de hogeropgeleide werknemers zegt in coronatijd meer uren overgewerkt te hebben, blijkt uit nieuw onderzoek. Het thuiswerken lijkt de grens tussen werk en privé nog verder te hebben vervaagd. Overbelasting ligt op de loer voor werknemers die te vaak te veel hooi op hun vork nemen.

Ruim een op de drie medewerkers vindt dat hij of zij tijdens de coronacrisis meer uren werkt dan normaal, blijkt uit het Nationaal Salaris Onderzoek 2021, uitgevoerd door Intermediair en Nyenrode Business Universiteit onder ruim 30.000 respondenten. Van de respondenten zegt 39 procent het daarnaast moeilijk te vinden om in coronatijd een gezonde werk-privébalans te behouden.

Uit het onderzoek blijkt dat extra uren vooral worden gemaakt in de sectoren onderwijs, advies, marktonderzoek, reclame en gemeentelijke overheid. Zorgpersoneel en medewerkers in het onderwijs voelen de grootste toename van de werkdruk als gevolg van de coronacrisis.

30.000 respondenten

  • Ruim 30.000 mensen in loondienst vulden de vragenlijst van het Nationaal Salaris Onderzoek (NSO) in. De respondenten werden geworven via oproepen op verschillende sites (waaronder Nationale Vacaturebank en Intermediair) en via sociale media. De data zijn representatief wat betreft leeftijd en sekse, maar wat betreft opleidingsniveau is de groep hogeropgeleid oververtegenwoordigd (66 procent, 27 procent is middelhoog en 7 procent lageropgeleid). Het NSO vindt elke twee jaar plaats, dit is de vijfde editie.

Veelzeggende cijfers, vindt arbeidspsycholoog Anneke Mijnhardt, oprichter van Fit in Werk. Maar ze zag ook iets anders gebeuren in coronatijd. "Ik kom in mijn praktijk zowel mensen tegen die werken in coronatijd een zegen vinden als mensen die er haast door lijken te verpieteren", vertelt Mijnhardt. "Het hangt ontzettend van iemands situatie af."

Ieder uur een andere meeting

"Ik zie mensen die thuis ieder uur van de werkdag in een andere meeting zitten, zonder tussendoor te lunchen of pauze te nemen", verklaart Mijnhardt. "Er wordt vaak zelfs 's avonds doorgewerkt."

Een deel van het probleem van thuiswerken is volgens de arbeidspsycholoog dat anderen bepalen hoe onze dag eruitziet. "Laat collega's niet de regie overnemen met allerlei uitnodigingen voor vergaderingen. Bepaal zelf voor hoeveel meetings per dag je energie hebt en maak daar met elkaar afspraken over."

Hoe houd je werk en privé beter gescheiden? Als je thuiswerkt, helpt het om zelf een scheiding te creëren tussen je werkdag en je vrije tijd, zegt arbeidspsycholoog Anne van Nes. "Zet een duidelijk punt achter je dag en ga bijvoorbeeld even naar buiten", tipt ze. "Je kunt als stok achter de deur ook met buren of vrienden afspreken dat je elkaar op een bepaald tijdstip ziet voor een wandeling."

Probeer waar mogelijk flexibel met je werk om te gaan. Mijnhardt: "Wil je buiten wielrennen wanneer het nog licht is? Brei je werk daaromheen en ga er flexibel mee om. Zorg voor je eigen gezondheid."

Overbelasten schadelijk op de lange termijn

Overwerk bij non-profits uit zich vaak anders, zien de arbeidspsychologen. "Mensen in de zorg en het onderwijs helpen anderen graag en hebben veel oog voor andermans behoeften", zegt Van Nes. "Niet alleen voor patiënten en leerlingen, maar ook voor collega's."

Het kan lastig zijn om je werkdag op tijd af te ronden, als er tijdens je shift een probleem is ontstaan dat je zelf nog niet hebt kunnen oplossen. "In de praktijk kom ik veel zorgmedewerkers tegen die niet eerder aan wilden geven dat ze over hun grens heen gaan, omdat ze weten dat hun collega's zich net zo overbelast voelen."

“Ga op een rustig moment in gesprek met je manager. Denk samen na over een manier waarop de situatie structureel verbeterd kan worden.”
Anneke Mijnhardt, arbeidspsycholoog

In de zorg en het onderwijs zijn er minder mogelijkheden flexibel om te gaan met de werktijd dan in veel andere banen, weet Van Nes. "De enige manier om jezelf dan te beschermen, is door je aan je eigen uren te houden en nee te leren zeggen. Realiseer dat jezelf overbelasten op de korte termijn de werkdruk voor het team misschien verlicht, maar dat het werk op de lange termijn voor jou en je collega's juist zwaarder wordt als je overspannen raakt."

Mijnhardt: "Je kunt alleen geven als je zelf iets te bieden hebt. Ga op een rustig moment in gesprek met je manager. Leg uit dat je veel overwerkt en denk samen na over een manier waarop de situatie structureel verbeterd kan worden. Misschien is het wel mogelijk om later in het jaar extra vrije dagen op te nemen."

Ervaringen vergelijken met collega's

Je collega's kunnen een belangrijk onderdeel zijn van een gezonde werk-privébalans. "Een ander ziet vaak sneller wat er aan de hand is dan jijzelf", aldus Van Nes. "Spreek een collega waar je een goede band mee hebt eens aan en deel jullie ervaringen. Dat maakt het makkelijker om als een team collectief te besluiten dat jullie welzijn op de eerste plaats komt."

Overwerken is niet per definitie slecht, benadrukken beide arbeidspsychologen. "Het aantal gewerkte uren is niet altijd het pijnpunt", aldus Van Nes. "Het kan soms fijn zijn even te pieken en samen dingen af te maken. Stress wordt pas gevaarlijk als je er weken achtereen aan blootgesteld wordt." Zorg er vooral voor dat je zelf je balans bewaart, besluit Mijnhardt. "Je eigen gezondheid staat altijd voorop."