Wie in december extra vrij wil krijgen, komt dit jaar bedrogen uit. Kerst en Nieuwjaarsdag vallen in het weekend. In Nederland worden deze feestdagen niet gecompenseerd, maar hoe zit het eigenlijk met de andere wetten en regels rondom verlofdagen?

Het is een van de leukere puzzels in het leven: hoe zet je de vakantiedagen slim in, zodat je zo lang mogelijk vrij hebt? De oplossing ligt bij de nationale feestdagen, zoals Kerst. Als het doordeweeks valt, hoef je maar drie verlofdagen te gebruiken voor een hele week vrij.

Al gaat het niet op voor 2021. Kerst valt volledig in het weekend. En in tegenstelling tot bijvoorbeeld België en het Verenigd Koninkrijk krijgen wij niet de maandag erop vrij. Arbeidsrecht Advocaat en Annika Heerekop, woordvoerder van de FNV, leggen uit hoe precies zit met de regelgeving rondom je verlof.

Wettelijke vakantiedagen

In Nederland bestaan er twee soorten verlof: wettelijk en bovenwettelijk. Tot de eerste categorie behoort het verlof waar je wettelijk recht op hebt. En dit is met een eenvoudig rekensommetje te berekenen: vermenigvuldig het wekelijkse aantal arbeidsuren met vier. Oftewel heb je een werkweek van 40 uur, dan heb je per jaar recht op 160 uur vakantie. Oftewel twintig dagen aan wettelijk verlof.

Dit verlof mag je niet zomaar opsparen of laten uitbetalen. Het is de bedoeling dat je het opmaakt. "Hiervoor heb natuurlijk wel de tijd. Je mag de vakantiedagen inzetten in het jaar waarin je het verlof krijgt en nog zes maanden in het daaropvolgende jaar. Heb je bijvoorbeeld in 2021 nog drie wettelijke vakantiedagen over. Dan moet je deze vóór 1 juli 2022 opnemen", legt Kamerbeek uit.

“Als de vakantie is goedgekeurd staat het vast. Ook voor de werkgever.”
Hans Kamerbeek

Het kan ook zijn dat je het wettelijk verlof langer mag behouden, maar dit moet in de cao of arbeidsovereenkomst vermeld staan. "De wetgeving rondom vakantiedagen is heel summier. Veel afspraken zijn niet wettelijk bepaald, maar zijn afgesproken via een cao. Het is dus belangrijk dat je deze altijd goed leest voordat je bij de werkgever begint", vertelt hij.

Zo staat er soms in de cao dat je ook verplichte vrije dagen hebt. "Een bekend voorbeeld is de vrijdag na Hemelvaartsdag. Die kan in de cao staan, maar er kunnen ook verplichte vrije dagen zijn aangewezen in de arbeidsovereenkomst. En je bent hiermee akkoord gegaan bij het ondertekenen van je contract, dus je werkgever kan die vrije dag van het verlofsaldo aftrekken", aldus Kamerbeek.

Bovenwettelijke vakantiedagen

Naast het wettelijk verlof bestaat ook het bovenwettelijk verlof. Dit zijn de vrije dagen die je van de baas krijgt. Dus stel je werkt fulltime en hebt 25 vakantiedagen, dan heb je vijf dagen bovenwettelijk verlof. En het goede nieuws is dat je deze dagen wél mag opsparen of laten uitbetalen. Alleen blijven ze niet eeuwig houdbaar. Het bovenwettelijk verlof vervalt na vijf jaar, mits anders is afgesproken.

Als je weet hoeveel vakantiedagen je hebt, wil je deze natuurlijk ook inzetten. Dit moet altijd in overleg met de werkgever. Hij kan het verzoek dus ook weigeren. "Dit mag alleen als hij zwaarwegende redenen heeft. Denk bijvoorbeeld aan het niet rondkrijgen van de bezetting", aldus Heerekop. Hier heeft hij dan twee volle weken de tijd voor. "Deze termijn is ingesteld zodat de werkgever voorbereidingen kan treffen, zoals vervanging regelen. Tegelijkertijd is het voor de werknemer fijn dat hij zeker weet dat de vakantie door kan gaan", legt ze uit.

Achteraf is het ook heel lastig voor de werknemer om de vakantie alsnog terug te trekken. "Als de vakantie is goedgekeurd staat het vast. Ook voor de werkgever: die kan de vakantie van de werknemer alleen nog veranderen als daar gewichtige redenen toe zijn", zegt Kamerbeek.

Bruiloft of begrafenis?

En dan moet je soms ook vrij nemen voor een bruiloft of begrafenis. "Ook hiervoor zijn geen wettelijke afspraken gemaakt. Officieel gaat het van het (boven)wettelijk verlof af. Maar veel cao's hebben speciale vrije dagen voor persoonlijke omstandigheden", legt Kamerbeek uit. Dit heet dan buitengewoon of bijzonder verlof, vertelt Heerekop.

En stel je hebt al je vrije dagen opgemaakt, dan is er vaak ook nog de mogelijkheid tot onbetaald verlof. De regels en voorwaarden staan meestal in de cao. En als deze er niet in staan, dan moet het in overleg met de baas. "Let er wel op dat wanneer je onbetaald verlof opneemt, dit gevolgen heeft voor je toeslagen en je pensioenopbouw", besluit Heerekop.