Lookalikes, slangenmelkers, matrassentesters en Netflix-ondertitelaars. In deze rubriek interviewen we de mensen met een niet-standaard antwoord op de standaardvraag: wat doe jij eigenlijk? Dit keer Marcha Renia-van Deventer (36), gebarentolk.

  • Wie: Marcha Renia-van Deventer
  • Wat: Tolk Nederlandse Gebarentaal
  • Beroepsergernis: "Dat mensen mij, of andere horenden, vragen naar de belevingswereld of het leven van doven. Dat is iets wat je het best aan henzelf kunt vragen."

Gebarentaal is een taal die, net als alle andere talen, voortdurend in ontwikkeling is. Gebeuren er nieuwe dingen in de wereld, zoals het uitbreken van een pandemie, dan komen er ook nieuwe gebaren in gebruik.

Gebarentaal is daarnaast ook een redelijk nieuwe taal. "Lange tijd werd het gebruik van gebarentaal onderdrukt", vertelt gebarentolk Marcha Renia-van Deventer. "Doven en slechthorenden (van wie er ongeveer anderhalf miljoen in Nederland zijn, red.) moesten praten en liplezen. De boodschap die dat uitzendt, is: wij horenden zijn de norm en jullie moeten je daarnaar schikken."

“Naast het feit dat ik mag bemiddelen tussen twee talen en werelden, is die diversiteit het mooiste aan mijn werk”
Marcha Renia-van Deventer

Communicatiebrug

In haar ideale wereld zou Renia-van Deventers beroep niet nodig zijn, en zou iedereen de basis van gebarentaal leren en met elkaar kunnen communiceren. "Maar ik ben blij dat ik op dit moment tolk kan zijn."

Haar rol als tolk is er echter ook een waar veel mensen, die voor het eerst met een tolk te maken hebben, nog aan moeten wennen. "Soms zit ik bij een opdracht en vraagt de horende persoon aan mij over de dove: 'Kan je aan haar vragen of ze nog een kopje koffie wilt?' Dan zeg ik: 'Die vraag kunt u aan haarzelf richten.'"

Volgens Renia-van Deventer zijn horende mensen het nou eenmaal gewend dat degene die praat hun gesprekspartner is, dus kijken ze automatisch ook naar die persoon. "Het is even wennen, maar in principe ben ik als tolk alleen een soort kanaal en hebben de twee anderen een gesprek met elkaar." De autonomie van doven staat voor Renia-van Deventer dan ook bovenaan haar prioriteitenlijst, wanneer ze haar werk uitvoert.

Aanwezig bij huwelijken en teammeetings

Haar werk bestaat uit de meest uiteenlopende klussen, waar ze het hele land voor afreist. Soms zit ze bij een sollicitatiegesprek, andere keren bij een teamvergadering via videobellen, of gaat ze mee naar een huwelijksvoltrekking. "Naast het feit dat ik mag bemiddelen tussen twee talen en werelden, is die diversiteit het mooiste aan mijn werk", zegt Renia-van Deventer.

Het zaadje om gebarentolkwerk te gaan doen werd geplant doordat haar oom en tante beiden werkten in de gehandicaptenzorg. "Van hen leerde ik het handalfabet", herinnert Renia-van Deventer zich. "Later bleek dat niet het Nederlandse, maar het Amerikaanse gebarenalfabet te zijn."

Ook in gebarentaal zit er namelijk verschil tussen regio's en bestaan er zelfs dialecten. De laatste updates over de Nederlandse gebarentaal zijn te volgen via het Gebarencentrum. Toen Renia-van Deventer met vriendinnen jaren later een studiebeurs bezocht, werd ze weer naar de stand van de tolkenopleiding toegetrokken, en besloot ze zich in te schrijven.

Veel verantwoordelijkheid

Mede door de coronapersconferenties heeft het de studie de laatste jaren volgens haar weer aan populariteit gewonnen. Maar veel studenten onderschatten volgens haar ook de verantwoordelijkheid die bij het beroep hoort. "Sommigen denken dat ze een podiumbeest zullen worden, anderen vinden alleen het leren van de gebaren interessant. Maar het beroep van een gebarentolk houdt zoveel meer in. En het is belangrijk om voor dat hele pakket te kiezen."

Aan mensen die geïnteresseerd zijn om gebarentaal te leren, adviseert Renia-van Deventer om zich in te schrijven bij een cursus gebarentaal, of te zoeken naar een gebarencafé in de buurt. "De dovengemeenschap is heel open en verwelkomend!"