Dankzij het thuiswerken kunnen we onze pakken en bloesjes in de kast laten hangen. Hoge hakken en nette schoenen maken in het comfort van ons eigen huis plaats voor sneakers. Wat betekent dat voor onze werkkleding wanneer we weer massaal terug naar kantoor gaan?

Recentelijk berichtte The Financial Times uitgebreid over de verandering in het werktenue in The City, de wijk in Londen waar bankiers en advocaten de kantoorkolossen bevolken. Werkkleding wordt minder formeel: de stropdas sneuvelt weliswaar niet, maar het overhemd mag plaatsmaken voor de vlotte trui. Ook de rok en hoge hak worden minder standaard.

Cécile Narinx, stijlredacteur van de Volkskrant en begenadigd opiniemaker over mode, zou die trend verwelkomen: "Ik hoop vooral dat mensen zich, nu ze van de comfortabele geneugten van het huispak hebben mogen proeven, wat minder strak gaan kleden op kantoor."

“Als je dertig jaar geleden een sneaker zou hebben gecombineerd met een rok, pak of jasje, was een homerisch gelach je ten deel gevallen.”
Yvo van Regteren Altena, stijlauteur

Georgette Koning, hoofdredacteur van modeblad Mirror Mirror en maker van podcast De Modeshow, stelt een dubbele beweging vast: "Je ziet inderdaad dat het afgelopen jaar de online verkoop van makkelijke kleding zoals loungewear floreerde en dat modeontwerpers daarop inspelen. Aan de andere kant maken mensen zich toch zorgen over hun voorkomen, want de plastisch en cosmetisch chirurgen hebben het drukker gekregen met al dat zoomen. Mensen zagen hun eigen hoofd zo groot in beeld en allerhande details bevielen niet zo. Het aantal filler- en botoxbehandelingen neemt sinds Zoom rap toe."

De sneaker is bon ton geworden

"Wonderlijk genoeg hebben vrouwen en mannen de schoen van de sportvelden - de sneaker - omarmd als dagelijkse dracht", zegt stijlauteur Yvo van Regteren Altena. "Als je dertig jaar geleden een sneaker zou hebben gecombineerd met een rok, pak of jasje, was een homerisch gelach je ten deel gevallen. Nu is het onder millennials bon ton om met sneakers naar het werk te gaan."

Toch verweert Van Regteren Altena zich tegen het idee dat de stropdas en hoge hak het zouden afleggen tegen casual mode: "Romeinse senatoren knoopten dassen om de keel om de stembanden in de politieke arena warm te houden, sindsdien zijn politiek en de das altijd verbonden geweest. In het Britse, Italiaanse en Franse parlement is de das nog immer heilig. Ook in de Angelsaksische bankwereld, advocatuur en diplomatie zullen de das en hoge hak standhouden."

Hij ziet wel dat de garderobes informeler werden in de Zoom-cultuur en dat we wellicht ook op kantoor een frivole periode tegemoetgaan. Maar de kans dat die beklijft, acht hij niet zo groot: "Als straks de napijn van corona zich economisch gaat aandienen en het geld wat minder makkelijk verdiend wordt, kan de hang naar het veilige instrument van de rok en hoge hak of een formeel pak weer oplaaien."

Formele kleding om gezag te onderstrepen

De stijlauteur ziet achter de 'Zoom-mode' een andere trend schuilgaan: "Wie weet zijn door het thuiswerken de baasjes wat onzekerder geworden over hun macht, omdat ook zij nu in hetzelfde kader te zien zijn als hun onderdanen. En juist als de kantoren weer opengaan, zou de formelere kleding de aloude metafoor kunnen zijn om overwicht en gezag extra te benadrukken."

“De verhoudingen op kantoor worden informeler en minder hiërarchisch dan voorheen en dat zal worden weerspiegeld in minder formele kleding.”
Annick Schramme, onderzoeker Universiteit Antwerpen

Het verband tussen hiërarchie en digitaal beeld benadrukt Annick Schramme, onderzoeker aan de Universiteit Antwerpen en de Antwerp Management School. "Collega's die we gewend waren in kostuum te zien, zagen we plotseling in beeld verschijnen met een kleurrijk overhemd in een meer ontspannen houding. Dat hing samen met een verminderde hiërarchie bij het video-overleg. Er was meer een gevoel van gelijkheid", aldus Schramme, die onderzoek naar cultuur, creativiteit en het zakenleven doet.

Minder hiërarchie op kantoor

Schramme verwacht dat dit op de werkvloer zal doorwerken: "De verhoudingen op kantoor zullen informeler en minder hiërarchisch zijn dan voorheen en dat zal worden weerspiegeld in minder formele kleding. De innovatieve modebedrijven zie je in ontwerpen al veranderen. We moeten natuurlijk wel goed onderzoeken in hoeverre dat geldt en of het beklijft."

Ziet zij de verandering in haar eigen werkomgeving? "Op de universiteit is het al minder formeel. In deze businessfaculteit zijn mannen nogal geneigd om elkaar met maatpakken te imponeren, maar dat is bij vrouwen minder het geval. En zeker in België, zo blijkt uit ons onderzoek, is het onderscheid tussen werk- en vrijetijdskleding al geringer dan in traditionelere samenlevingen."