Een leugentje om bestwil vertellen we allemaal weleens, maar leugens op je cv zetten gaat een brug te ver. Toch? In de praktijk is niet iedereen even eerlijk over het werkverleden, weten hr-expert Annemiek van Kessel en onderzoeker Ronald Poppe. Sommige sollicitanten deinzen er niet voor terug hun cv flink te verfraaien met verzinsels.

Liegen op je cv om indruk te maken op een potentiële nieuwe werkgever: het is riskant maar gebeurt toch. "Mensen liegen dagelijks. Vooral om er zelf beter van te worden", zegt Annemiek van Kessel tegen Intermediair. Van Kessel, zelf dertig jaar actief geweest in hr, werving & selectie en loopbaanbegeleiding, heeft duizenden cv's onder ogen gehad. Ook schreef ze het boek Wat zit je haar goed! over waarom en wanneer mensen liegen.

Van Kessel: "Liegen is een complex begrip. Er zijn onschuldige, sociale leugens, maar ook ernstige. Paradoxaal genoeg liegen we ook omdat we andere mensen niet willen kwetsen en om het sociaal leuk te houden. Als je altijd eerlijk bent, kwets je mensen eerder."

“Het zijn vaak kleine leugens, maar het blijven leugens. Dat maakt geen betrouwbare indruk.”
Annemiek van Kessel, auteur en hr-deskundige

In haar werk als hr-adviseur is Van Kessel veel leugens tegengekomen. "Bij cv's gaat het voornamelijk om het verfraaien en oppoetsen van titels en verantwoordelijkheden." Gaten in het cv worden geregeld verdoezeld om werkperiodes mooi op elkaar te laten aansluiten. "Daar kom je dan tijdens een gesprek wel achter, of als je navraag doet bij een vorige werkgever. Het zijn vaak kleine leugens, maar het blijven leugens. Dat maakt geen betrouwbare indruk."

Soms blijft het niet bij verfraaien en oppoetsen: "Eén sollicitant had op de namen van zijn vorige werkgevers na álles verzonnen. Zijn diploma's en functies klopten totaal niet. Waar hij zei directeur te zijn geweest op een school, was hij eigenlijk conciërge."

Waarom zo glashard liegen, terwijl je weet dat de waarheid makkelijk achterhaald kan worden? Volgens Van Kessel zijn veel mensen simpelweg bereid dat risico te nemen. "Er bestaan zelfs criminele organisaties die diploma's te koop aanbieden en daarmee liegen faciliteren." Slim is het liegen op je cv alleen niet. "Zeker niet als het puur gaat om jezelf beter of interessanter voor te doen dan je bent."

Eerdere afwijzing verleidt tot liegen

In welke situaties besluit iemand te kiezen voor een leugen? Onderzoeker Ronald Poppe van de Universiteit Utrecht en collega's publiceerden in 2016 hun onderzoek over dit onderwerp. Als mensen worden afgewezen en daardoor benadeeld worden, zijn ze geneigd oneerlijker gedrag te vertonen, zagen de onderzoekers. Poppe: "Deze mensen deden dan meer moeite om zichzelf beter voor te doen en daarvoor te liegen. Ook als er géén financiële beloning in het spel was."

“Liegen op je cv, weten we uit al die jaren onderzoek, hoort er wel een beetje bij.”
Ronald Poppe, onderzoeker Universiteit Utrecht

Poppe ziet liegen op je cv als grijs gebied. "Je moet samenvatten, waardoor sommige zaken makkelijker zijn op te rekken. Ook is niet alles op een cv controleerbaar." Maar willens en wetens liegen op je cv, is dat een groot probleem? "In theorie wel; het zou fraude zijn. Je doet dingen mooier voor dan ze zijn, in de hoop je baankansen te vergroten. Maar liegen op je cv, weten we uit al die jaren onderzoek, hoort er wel een beetje bij. Waar het om gaat, is dat je in de praktijk capabel bent en je verantwoordelijkheden kunt pakken."

Liegen op je cv biedt daarnaast geen zekerheid dat je de baan binnensleept. Ook dat kan nadelig zijn, stelt Poppe. "Bij een afwijzing in een sollicitatie wil je wel feedback krijgen waar je jezelf in herkent. Als je hebt gelogen op je cv en wordt afgewezen, lijkt dat mij lastiger te accepteren." Poppe ziet liegen op je cv dan ook als een glijdende schaal. "Mijn vraag is: wat levert het op? Of je wordt aangenomen of niet, hangt denk ik minder af van je cv en meer van het totaalpakket."