De overgrote meerderheid van de IT-medewerkers is man. Onderwijs kan een belangrijke rol spelen om ook vrouwen naar de sector te lokken, maar er is meer nodig. "Veel vrouwen die in de IT gaan werken, stromen ook snel weer uit."

De eerste keer dat Lisa van der Plas, docent Software Engineering aan de opleiding HBO-ICT aan de Hogeschool van Amsterdam (HvA), op de open dag van de ICT-opleiding kwam, wist ze niet hoe snel ze er weer weg moest komen. "Ik had altijd interesse gehad in computers, maar ik zag alleen maar mannen op die open dag. Ik vroeg me af wat ik daar deed."

Maar een jaar later besloot ze zich alsnog in te schrijven. "Dit is wat ik wilde, die jongens zouden me een worst wezen." Vier jaar lang zat ze als enige vrouw in de lessen, gegeven door vooral mannelijke docenten. "Als ik iets niet snapte en de rest deed het wel goed, dan voelde het altijd alsof ik het niet kon omdat ik een meisje ben. Dat was immers het grote, zichtbare verschil tussen ons."

Alleen mannelijke rolmodellen

Dat gevoel bleef - totdat Van der Plas in het laatste jaar haar afstudeerstage liep bij VHTO, een expertisecentrum om vrouwen warm te maken voor bètavakken. "Ik ging aan de slag met een lesmethode om meisjes op jonge leeftijd óók enthousiast te maken voor programmeren. Want het idee dat IT voor mannen is, wordt onbewust al vroeg gestimuleerd."

Zo worden er tijdens IT-lessen op middelbare scholen vaak voorbeelden getoond van mannelijke rolmodellen of worden opdrachten gegeven die jongens over het algemeen meer aanspreken. "Als je leerlingen een zorgrobot zou laten bouwen in plaats van een voetbalspel laat ontwikkelen, zien zij ook dat er ook ruimte is voor vrouwen." Het idee dat mannen beter zijn in IT is echt een vooroordeel, concludeerde Van der Plas in haar scriptie. Mannen en vrouwen zijn even bekwaam in IT.

“Ik werkte als programmeur en had alleen maar mannelijke collega's. Toen er een meisje solliciteerde, gingen zij haar opzoeken op internet om te zien of ze een lekker ding was.”
Lisa van der Plas, docent HvA

Van der Plas benadrukt dat dit soort dingen vaak onbewust gebeuren, maar wel eraan bijdragen dat mannen vaker voor IT kiezen dan vrouwen. Zo'n 85 procent van de IT-werknemers is man. Dat het als vrouw lastig is om zo in de minderheid te zijn ondervond Van der Plas aan den lijve. "Ik werkte als programmeur en had alleen maar mannelijke collega's. Toen er een meisje solliciteerde, gingen zij haar opzoeken op internet om te zien of ze een lekker ding was. Dat voelde echt onprettig."

"Net als een cultuur met alleen maar vrouwen niet goed is, is een volledig mannelijke cultuur ook giftig."

'Veel vacatures zijn moeilijk te vervullen'

Diversiteit is absoluut niet alleen 'nice to have', benadrukt ook Tamira van Roeyen, medeoprichter van Techionista, dat strijdt voor meer vrouwen in IT. "Meer diversiteit in teams leidt tot een 25 tot 36 procent beter resultaat, volgens het World Economic Forum." Hoe dat komt? "Je verzamelt onder andere meer verschillende zienswijzen."

Bovendien kan het een oplossing zijn voor het grote tekort aan ICT-personeel én andere arbeidsvraagstukken. "Volgens het World Economic Forum gaan de komende jaren zo'n 75 miljoen banen verdwijnen door opkomende technologieën als automatisering. De hardste klappen vallen in administratieve en ondersteunende functies, waar vrouwen oververtegenwoordigd zijn. Tegelijkertijd zie je dat veel nieuwe banen ontstaan, die allemaal een ICT-component hebben. Veel van die vacatures zijn moeilijk te vervullen."

“Het is belangrijk dat je weet dat je niet alleen bent als vrouw, ook al lijkt dat in een flink aantal bedrijven misschien wel zo.”
Tamira van Roeyen, medeoprichter Techionista

Om vrouwen voor die banen klaar te stomen, heeft Techionista een omscholingstraject opgezet met Microsoft. In zestien weken leren vrouwen de kneepjes van het data science-vak, maar ontwikkelen ze ook soft skills op het gebied van personal branding, onderhandelen en netwerken. "En we besteden aandacht aan de IT-wereld, die vooral gericht is op mannen. Het kan behoorlijk overweldigend zijn om je daarin staande te moeten houden."

Weten dat je niet alleen bent

Met de opleiding biedt Techionista bovendien een netwerk van vrouwen. "Het is belangrijk dat je weet dat je niet alleen bent als vrouw, ook al lijkt dat in een flink aantal bedrijven misschien wel zo."

Met diezelfde gedachte in haar achterhoofd zette Van der Plas, inmiddels docent op de opleiding die ze zelf volgde, een netwerk op voor vrouwelijke IT-studenten. "Het is maar 10 procent van de opleiding, maar met studenten en docenten vormen we toch een mooie groep." Ook heeft ze ervoor gezorgd dat vrouwen niet meer alleen in een klas zitten. "We verdelen ze in tweetallen, zodat ze met elkaar op kunnen trekken en niemand zich meer 'het enige meisje' voelt."

“Het is geen kwestie van een paar vrouwen aannemen en verwachten dat zij zich aanpassen.”
Tamira van Roeyen, Techionista

De community richt zich verder op sociale activiteiten, maar studenten kunnen ook meelopen bij vrouwelijke IT'ers tijdens een dag werken. "Op die manier hopen we de rolmodellen die er eerder niet waren, nu alsnog te creëren."

Onderwijs en omscholingstrajecten zijn daarmee een goede opstap om vrouwen in de IT te krijgen, maar er is meer voor nodig, benadrukt Van Roeyen. "Het is geen kwestie van een paar vrouwen aannemen en verwachten dat zij zich aanpassen. Het gaat ook om een verandering in bedrijfscultuur en dat mensen zich thuis voelen. Te veel vrouwen die in IT beginnen, stromen ook weer snel uit door een gebrek aan inclusiviteit."