Al maanden zitten we in werkpyjama achter onze computer, met hooguit een overhemd of net shirt tijdens de Zoom-meeting. Heeft corona de trend van casual werkkleding in een stroomversnelling gebracht?

INretail/GfK onderzoekt maandelijks de omzet van on- en offline moderetailers. De maandcijfers van herenbovenmode laten in september 2020 een daling zien van 14,1 procent ten opzichte van de cijfers van september vorig jaar. Dat er minder jasjes en overhemden over de toonbank gaan, heeft alles te maken met de coronacrisis.

Ook Roel Wolbrink, eigenaar van kleermakerij New Tailor, voelt de klappen van corona. "We doen het beduidend minder dan vorig jaar. Maar ik beken: ik heb als kleermaker vandaag pas voor het eerst zelf een pak aan deze week."

Wolbrink signaleert een stroomversnelling van formeel naar casual op het gebied van mannenmode. "Van de week merkte mijn Engelse pakkenmaker nog op dat elke maand aan coronacrisis voor een jaar aan verandering staat in onze branche."

Van fluweel en kant naar steeds meer eenvoud

Misschien is het versneld door de coronacrisis, maar de vereenvoudiging van het mannenpak is volgens professor Anneke Smelik, onderzoeker van mode en beeldcultuur aan de Radboud Universiteit Nijmegen, al eeuwen aan de gang.

"Het driedelig maatpak is eigenlijk al een enorme versobering", stelt Smelik. "Als je kijkt naar een schilderij van Hendrik de achtste of van Willem van Oranje, dan zie je dat mannen heel uitbundige kleding droegen: fluweel, brokaat, kant." De reden waarom veel mannen een pak als werkkleding gingen dragen, was om zich te onderscheiden van de arbeidersklasse, van Jan met de pet.

“Tegenwoordig zie je op de universiteit ook zelden een wetenschapper in pak.”
Anneke Smelink, onderzoeker Radboud Universiteit Nijmegen

In de achttiende eeuw begon de vereenvoudiging van het mannenpak. Eerst droeg men driedelig met pandjesjas, broek tot de knie, toen een lange pantalon, en altijd met hoed, vest en das. Langzaam kreeg het driedelig pak een jasje tot de heup, het vest verdween min of meer.

In de jaren zestig van de vorige eeuw kwam de democratisering en gingen de aanpassingen van de traditionele mannen kleding steeds verder. Smelik: "De democratisering brengt dat mode voor iedereen toegankelijk is en je ziet dat sportkleding en straatkleding, ook door de hiphopcultuur, in gewone mode verandert."

Casual friday zette de deur op een kier

Toen veel bedrijven zo'n twintig jaar geleden casual friday introduceerden, werd casual langzamerhand het nieuwe formeel. "Tegenwoordig zie je op de universiteit ook zelden een wetenschapper in pak", zegt Smelik.

Onder invloed van de opkomst van Silicon Valley, waaraan we de hoody als werkuniform hebben overgehouden, werd de hipsterlook het nieuwe pak. Smelik: "Daarmee laten zij zien: wij zijn de toekomst, de voorhoede van nieuwe ontwikkelingen."

Het meest behoudend blijven mannen in bankwezen en advocatuur. Maar toen ING-topman Ralph Hamers twee jaar geleden op een congres verscheen met sneakers onder zijn maatpak, was voor iedereen duidelijk: zelfs in de financiële sector begint mannenmode zijn teugels te laten vieren.

Uiterlijke inhaalslag van de man

Dat casual kleding steeds meer doordringt op de werkvloer, heeft volgens de professor nog een andere reden: de inhaalslag waarmee mannen momenteel met hun uiterlijk bezig zijn. "Zo'n prachtig afgetraind lichaam is beter zichtbaar in een mooie jeans en strak T-shirt", aldus Smelik.

“Een joggingbroek met een net overhemd erboven is voorlopig de nieuwe look.”
Adjiedj Bakas, trendwatcher

Trendwatcher Adjiedj Bakas denkt dat de meeste pakken in ieder geval de komende jaren nog wel even in de kast blijven hangen. "Met corona zijn we nog wel tien jaar zoet", voorspelt hij. "Het zal twee of drie vaccins kosten voor we er bij eentje uitkomen die het gaat oplossen."

Dus wat dragen we de komende tien jaar? Bakas: "Als feestjes worden toegestaan gaan we nog wel in pak, met bijpassend mondkapje met hetzelfde design als stropdas en pochet. Maar een joggingbroek met een net overhemd erboven is voorlopig de nieuwe look. Tot we weer uitgelaten mogen worden."