Klimaatverandering vraagt om aanpassingen op allerlei vlakken, zo ook op de arbeidsmarkt. Een opvallende ontwikkeling hierbij is de komst van nieuwe, 'duurzame' banen, die de bestaande beroepen ouderwets zouden doen lijken. Is dit een echte verandering, of wordt er simpelweg met populaire woorden gestrooid?

Als we LinkedIn mogen geloven, is er een verschuiving gaande op de arbeidsmarkt. Het platform onderzocht trends op de arbeidsmarkt op het gebied van klimaatverandering en duurzaamheid. Amsterdam staat wereldwijd op de derde plek van steden met de duurzaamste banen, na Stockholm en Helsinki.

"Amsterdam doet veel aan duurzaamheid," zegt Arno Nienhuis, Director Benelux Talent Solutions bij LinkedIn. "Dat levert allerlei banen op met een duurzaam accent, zoals in de mobiliteit- en voedingssector. In onze recente toplijst met start-ups zie je iets vergelijkbaars. In de top drie staan 'elektrische' ondernemingen als online supermarkt Picnic en deelscooterbedrijf Felyx."

“Het hangt af van de definitie. Heeft iemand die de overlast van Schiphol onderzoekt een duurzame baan?”
Joop Schippers, hoogleraar Universiteit Utrecht

In het onderzoek is gekeken naar LinkedIn-leden die in 2019 duurzaamheid in hun functietitel- of omschrijving vermeldden, zoals duurzaamheidsadviseur of -specialist, of manager maatschappelijk verantwoord ondernemen. In Nederland gaat het om acht miljoen LinkedIn-gebruikers. Door het aantal duurzame banen en vacatures af te zetten tegen het totale aantal leden en vacatures, konden de onderzoekers een rangorde van steden maken.

'LinkedIn is niet representatief'

Anna Salomons, hoogleraar Werk en Ongelijkheid aan de Universiteit Utrecht, neemt de analyse met een korreltje zout. "LinkedIn is geen representatief platform, omdat hoogopgeleide professionals er oververtegenwoordigd zijn. Bovendien kan het gebruik van het platform verschillen per land. Dat maakt de cijfers tussen landen moeilijk te interpreteren en vergelijken."

Haar collega Joop Schippers, hoogleraar arbeids- en emancipatie-economie, noemt het onderzoek een 'opgeklopt quasi-nieuwtje'. "Alles staat en valt bij de definitie van duurzame banen. Heeft iemand die de overlast van Schiphol onderzoekt een duurzame baan? Hebben wetenschappers aan de Wageningen Universiteit een duurzame baan omdat ze onderzoek doen naar klimaatverandering?"

'Wetgeving en innovatie zorgen voor nieuwe banen'

Toch denkt Salomons dat de trend van meer duurzame banen "best kan kloppen". "Na de invoering van wetgeving zie je vaak nieuwe banen ontstaan. In de VS is dat bijvoorbeeld gebeurd na het invoeren van arboregels. Innovatie kan ook een aanjager zijn voor nieuwe banen, zoals de ontwikkeling van zonnecellentechnologie."

“Iedereen kan zeggen dat zijn baan met duurzaamheid te maken heeft.”
Anna Salomons, hoogleraar Universiteit Utrecht

Nienhuis wijst op de Europese doelstelling om in 2050 het eerste klimaatneutrale continent ter wereld te zijn. Dat zou een van de verklaringen kunnen zijn voor de gestegen vraag naar duurzaamheidsbanen. In de top tien staan namelijk vijf Europese steden - en zelfs zes als je Londen meerekent.

Duurzame baan in een 'slimme stad'

Binnen de duurzame banen is de vraag naar data-analisten het afgelopen jaar het snelst gegroeid. Schipper vindt dat wel aannemelijk. "Voor het meten van doelstellingen en het monitoren van verandering zijn inzicht in en kennis van data nodig."

Deze banen lijken vooral populair te zijn in de omgeving van een 'slimme' stad, waar digitalisering en netwerkstructuren bepalend zijn voor de werkgelegenheid. "Werknemers in de ICT of andere kennisintensieve sectoren zijn daar in het voordeel," zegt Judith Semeijn, hoogleraar Duurzaam Human Resource Management aan de Open Universiteit. "Daardoor liggen wel sociale en culturele segregatie op de loer."

De ontwikkeling van de 'slimme' stad moet volgens Semeijn gelijk opgaan met die van de duurzame stad. En daar zijn dan toch weer duurzame banen voor nodig, al denkt Salomons dat het ook een buzzwoord kan zijn. "Iedereen kan zeggen dat zijn baan met duurzaamheid te maken heeft."