Als er één branche is die het door COVID-19 flink voor de kiezen kreeg, dan is het de luchtvaart. Naar schatting komen tienduizenden banen in de sector te vervallen. Voor veel stewardessen een reden om over te stappen naar een baan in de zorg.

Het is goed mis in de luchtvaartbranche. Dat is geen wonder, zegt luchtvaartdeskundige Joris Melkert van TU Delft. "Tijdens mijn studie leerde ik: in de luchtvaart is het: Jantje lacht, Jantje huilt. De branche krijgt bij een crisis de eerste klappen, maar trekt ook snel weer bij. Dat zagen we bij SARS, 9/11 en bij de vorige economische crisis. Maar de snelle krimp die momenteel plaatsvindt, hebben we nog niet eerder meegemaakt."

“Grappig: de functie-eis voor de allereerste stewardessen was dat ze verpleegkundige moesten zijn.”
Joris Melkert, TU Delft

Sectorfonds Luchtvaart bracht de impact van de coronacrisis op de luchtvaartsector in kaart. In april 2020 verwerkten de Nederlandse luchthavens 98 procent minder passagiers dan een jaar eerder. Enkele tienduizenden banen komen te vervallen.

Terug naar begin twintigste eeuw

Bij KLM alleen al zullen er zo'n vijfduizend arbeidsplaatsen verdwijnen in de loop van 2021. De vliegtuigmaatschappij moedigt werknemers daarom aan de overstap te maken naar een sector waarin wél werk genoeg is: de zorg.

Melkert: "Grappig: de functie-eis voor de allereerste stewardessen begin vorige eeuw was dat ze verpleegkundige moesten zijn. Ze moesten immers 'patiënten' met luchtziekte bij kunnen staan. Dat nu ruim honderd jaar later de situatie zich omdraait dat stewardessen de zorg in gaan, vind ik wel frappant."

Trudy Prins, ooit zelf KLM-stewardess, is bestuursvoorzitter van zorgcentrum De Rijnhoven. In samenwerking met KLM verwelkomt zij nu haar ex-collega's in de zorg.

Dat idee ontstond - hoe toepasselijk - in de lucht. "In maart 2020 vloog ik tijdens het begin van de lockdown met mijn dochter terug uit New York. 'De helft van mijn vluchten zijn al uitgevallen, ik vrees dat ik binnenkort zonder werk zit', vertelde de purser. 'Kom bij mij werken! Vacatures zat', grapte ik. De volgende dag belde ik de brancheorganisatie om te kijken of ik hier verder over kon praten."

Stewardessen en pursers in Nationale Zorgklas

Inmiddels zijn stewardessen en pursers uit het hele land welkom bij zorgcentrum De Rijnhoven in Harmelen en bij twee andere instellingen van koepelorganisatie Actiz, in Amsterdam en Haarlem, waar zij kunnen kennismaken met werken in de zorg.

Bij de Nationale Zorgklas worden zij via een versneld leertraject binnen twee maanden klaargestoomd voor hun nieuwe beroep.

Ex-KLM'er Julliete van Bennekom (42) zit in het opleidingstraject voor verpleegkundigen: "Als stewardess werk je zelfstandig, je moet flexibel zijn, servicegericht en in onalledaagse situaties je mannetje kunnen staan. Die skills komen nu prima van pas."

Vraag in de zorg blijft groeien

Er zijn momenteel zo'n 40.000 open vacatures in de zorg. En omdat we in de nabije toekomst met minder jongeren en meer ouderen zijn, zal de vraag naar werknemers in de zorgsector blijven groeien.

“Alle omgeschoolde stewardessen die ik spreek, zijn blij met hun overstap.”
Trudy Prins, bestuursvoorzitter De Rijnhoven

Wat als de coronacrisis voorbij is en alle stewardessen en pursers hun witte klompen weer inruilen voor nette schoenen en luchtvaartuniformen? Prins denkt dat dat wel mee zal vallen: "Alle omgeschoolde stewardessen die ik spreek, zijn blij met hun overstap."

En wat is de kans dat de luchtvaart zich herstelt? Melkert is vrij optimistisch: "Ik vermoed dat de luchtvaartsector tussen 2022 en 2024 weer een zo ongeveer terug is bij 'normaal'. Uiteindelijk keert de luchtvaart altijd weer terug naar een groeilijn die ondanks diepe dalen in alle jaren onveranderd bleef."

Juliette van Bennekom zal geen stappen ondernemen mocht KLM weer gaan werven. "Mijn stewardessenbestaan was geweldig maar nu kan ik daadwerkelijk iets bijdragen aan de levens van medemensen."