Aan de bak, no questions asked. In Nederland zijn er tegenwoordig bedrijven die via het zogenoemde 'open hiring' aan werknemers komen. Bij dit concept, overgewaaid uit Amerika, ga je aan de slag zonder brief, cv of sollicitatiegesprek. Geestig experiment of serieuze oplossing voor het groeiend aantal werklozen?

"Natuurlijk gaat het soms mis", vertelt Loes de Volder, directeur van Mamaloes. De grootste online retailer in babyspullen is het eerste Nederlandse bedrijf dat sinds maart 2019 aan open hiring doet.

Wie een baan wil, zet zijn of haar naam op een lijst en is daarmee automatisch aangenomen. Of het wat wordt, zien ze op de werkvloer. De Volder: "Het komt voor dat mensen verbaasd zijn dat ze daadwerkelijk voor hun geld moeten werken. Bizar! Maar die zijn na een dag of twee weg."

Geen liefdadigheidsinstelling

Toch heeft Mamaloes zo'n twintig medewerkers die via open hiring zijn binnengekomen én gebleven. Waaronder een oudere werkzoekende die door zijn leeftijd nergens werd aangenomen.

De Volder: "Bij ons was hij welkom en is nu de gangmaker van ons bedrijf, maar ook een harde werker. Mensen die je een kans geeft, gaan voor je door het vuur. We zijn geen liefdadigheidsinstelling. Dat ons bedrijf winstgevend is, vind ik belangrijk, maar van dit soort ervaringen word ik dus ook nog eens gelukkig."

Boeddhistische basisprincipes

Open hiring ontstond 1982 in New York toen vanuit boeddhistische basisprincipes de Greyston Bakery werd opgericht. Het idee: je wordt als iedere andere medewerker aangesproken op je huidige functioneren, niet op je verleden. Iedereen begint met koekjes bakken, iedereen heeft de mogelijkheid om door te groeien naar andere posities.

Inmiddels is Greyston uitgegroeid tot koekjesleverancier voor merken als Ben & Jerry's en Delta Airlines. En inspireren ze steeds meer grote spelers, zoals sinds afgelopen zomer Britse retailer The Body Shop, om via open hiring te werven.

“Door vertrouwen in de inschatting van de werkzoekende zelf te hebben, kan iemand ook een overstap maken naar ander werk.”
Ingeborg Zwolsman, Start Foundation

Greyston en maatschappelijk ontwikkelaar Start Foundation brachten open hiring naar Nederland. Inmiddels zijn er dertien Nederlandse bedrijven die volgens het concept werven.

Volgens Ingeborg Zwolsman, programmamanager open hiring bij Start Foundation, is het vooral een uitkomst voor mensen die het gevoel hebben dat niemand nog op hen zit te wachten: "Voor mensen met een niet-Nederlandse achternaam, ouder dan vijftig, met weinig diploma's of voor hen die om persoonlijke redenen een tijd uit het arbeidsproces zijn geweest."

Aardverschuivingen op de arbeidsmarkt

Maar kan het iets betekenen voor de huidige vloedgolf van werklozen en voor de aardverschuivingen op de arbeidsmarkt veroorzaakt door corona? Denkend aan stewardessen, taxichauffeurs en hotelreceptionisten die wellicht zitten te springen om een andere baan zonder dat ze daar de juiste papieren voor hebben?

Zwolsman: "De werkgever kan niet altijd inschatten wat iemands competenties zijn, zeker niet vanuit andere branches. Door vertrouwen in de inschatting van de werkzoekende zelf te hebben, kan iemand ook een overstap maken naar ander werk."

Geen heilige graal, wel diversiteit

Om de daadwerkelijke impact van open hiring te kunnen achterhalen, zijn er evaluatiestudies gestart, waarin Start Foundation met de Vrije Universiteit Amsterdam onderzoekt hoe het in de praktijk invulling krijgt en wat effecten zijn voor zittende en nieuwe werknemers.

Arbeidssocioloog en onderzoeker Fabian Dekker was betrokken bij het opzetten van deze studies. Hij ziet de potentie van open hiring in: "Het gaat hier niet over een experiment maar over bedrijven die echte banen bieden."

Is en blijft open hiring niet enkel geschikt voor praktische beroepen? Dekker: "Ik denk dat je eerder kunt zeggen dat open hiring vooral geschikt is voor minder klantintensieve beroepen. Want bij die laatste wil je toch via een sollicitatiegesprek eerst aftasten of iemand de juiste 'tone of voice' in huis heeft."

Dekker denkt ook niet dat open hiring de heilige graal is voor het groeiend aantal werkzoekenden: "Het blijft een deeloplossing en is zeker niet de ultieme oplossing voor de huidige crisis op de arbeidsmarkt. Maar het staat pas in de kinderschoenen. We moeten afwachten hoe het zich ontwikkelt."