De banenmarkt staat op zijn kop sinds de coronacrisis zich half maart ontvouwde. "Ineens kan je voor het feit staan dat er in jouw beroep op dit moment geen werk meer is", zei UWV-directeur Tof Thissen al in april. Koks en beveiligers hebben sindsdien het nakijken. Is omscholen de oplossing of is dat een overhaaste noodgreep?

Kor Westerdijk (54) werkte jarenlang als vormgever. Omdat hij niet meer met zijn werkgever op één lijn zat, kwam het tot een ontslagregeling. "Ik dacht: ik ben goed in mijn werk, ik heb ondanks mijn wat hogere leeftijd zo weer een baan. Maar toen kwam COVID-19." Ineens bleek het moeilijk om in de buurt van het Groningse Delfzijl werk in zijn vakgebied te vinden.

Gelukkig had Westerdijk nog andere interesses. "Ik werd door mijn buurman, die buschauffeur is, geattendeerd op zijn beroep. Dat heeft me altijd al gefascineerd, dus dit was mijn kans." Hij besloot zijn ontslagvergoeding aan te wenden voor een speciaal rijbewijs.

“De banen die voor de crisis het meest in trek waren, staan nog steeds bovenaan.”
Didier Fouarge, Maastricht University

Van personeelstekort naar -overschot

Volgens het UWV zijn de baankansen voor veel zorgberoepen momenteel goed, net als voor leerkrachten, ICT'ers en monteurs. De sectoren die door de coronacrisis zijn geraakt terwijl die ervoor juist met personeelstekorten kampten, zijn de horeca, logistiek, verkoop en beveiliging. Het kan tijdelijk zijn, maar blijvende schade is niet uit te sluiten.

Of er een tweede golf komt, is de grote vraag. Het is afwachten wat het uiteindelijke effect zal zijn, zegt hoogleraar Didier Fouarge van Maastricht University. "Maar in de huidige vacaturedip is wel een vergelijkbare rangorde te zien als voor de crisis", signaleert hij. "De banen die toen het meest in trek waren, staan nog steeds bovenaan."

“Ik kan heel enthousiast over mijn werk zijn, maar moet ook realistisch zijn.”
Eszter Bona, voormalig reisagent

Investeren in omscholing en begeleiding naar nieuw werk

Omscholen naar een beroep waar meer werk in is, kan dus lonen. Het Centraal Planbureau (CPB) adviseerde het kabinet onlangs dan ook om niet alleen in bedrijven, maar ook in carrièreveranderingen te investeren. Dat kan bijvoorbeeld in de vorm van omscholing en begeleiding naar ander werk.

Eszter Bona (53) stapte naar een loopbaanadviesbureau voor zulke hulp. Ze verloor na 25 jaar haar baan als reisagent en denkt dat de toerismesector nog jaren nodig heeft om te herstellen. "Ik kan heel enthousiast over mijn werk zijn, maar moet ook realistisch zijn", zegt ze. Op basis van het advies dat ze kreeg, kijkt ze nu naar opleidingen in het onderwijs, de communicatie en coaching.

'Ook los van de crisis is omscholen verstandig'

Is kiezen voor omscholing op dit moment niet een overhaaste beslissing? Je moet er immers tijd en geld in steken en wie weet is de crisis snel voorbij. Fouarge denkt dat het wel degelijk zin heeft: "Ook los van een crisis is nadenken over omscholen een goed idee. Veel mensen zitten in beroepen die structureel krimpen of veranderen, bijvoorbeeld door automatisering."

De hoogleraar benadrukt dat mensen niet per se een grootse ommezwaai hoeven maken. "Kiezen voor een beroep dat dicht bij je oorspronkelijke werk ligt, maar betere kansen biedt, is helemaal niet verkeerd."

Blind kiezen voor een beroep bovenaan de vacatureranglijst raadt hij af. "Het is haalbaarder om te kijken naar wat past bij je eigen ervaringen. Gebruik de lijst als inspiratie." Rondbellen of er wel banen zijn, is daarbij verstandig, aldus Fouarge. Als er geen vacatures in je omgeving zijn, kom je immers alsnog thuis te zitten.

'25 jaar ervaring gaat in rook op'

Voormalig reisagent Bona hoopt in één jaar een opleiding te volgen en vervolgens ergens stage te lopen voor werkervaring. "Bedrijven vragen daar in vacatures nu eenmaal om. Dat is wel lastig als je zo lang in een andere sector hebt gewerkt. Die 25 jaar ervaring gaat in rook op."

Zoals Bona terug de schoolbanken in hoeft overigens niet altijd, zegt Fouarge. Dat idee leeft wel en schrikt vooral lageropgeleiden af. "Het kan ook door middel van kortdurende cursussen of werkervaringsbanen waarbij je al doende leert."

Westerdijk heeft als aspirant-buschauffeur helaas opnieuw een beroep gekozen dat niet heel kansrijk is. Mocht het mislopen, dan heeft hij gelukkig nog wel een plan C klaarliggen: "Ik moest een aantal sollicitaties per maand sturen en ben zo bij de Douane in de Eemshaven uitgenodigd. Dat lijkt me eigenlijk ook best leuk."