Lookalikes, slangenmelkers, matrassentesters en Netflix-ondertitelaars. In deze rubriek interviewen we de mensen met een niet-standaard antwoord op de standaardvraag: Wat doe jij eigenlijk? Dit keer Guido Leurs, haaienonderzoeker.

Wat doe jij eigenlijk?

  • Wie: Guido Leurs
  • Wat: Haaienonderzoeker
  • Quote: "De haai is de leeuw van de oceaan."

Guido Leurs groeide op in Venlo. Er was geen oceaan in zicht, slechts het glooiende Limburgse landschap. Toch waren het de diepe oceanen, en hun complexe ecosystemen, die zijn aandacht trokken. Hij koos ervoor om maritieme biologie te gaan studeren en werd haaien- en roggenonderzoeker.

Inmiddels doet hij onderzoek bij de Rijksuniversiteit Groningen en het Koninklijk Nederlands Instituut voor Onderzoek der Zee (NIOZ). In zijn vrije tijd organiseert hij haaien- en roggensafari's.

“Sinds haaienvinnensoep een populair gerecht is, is de gerichte vangst toegenomen.”
Guido Leurs, haaienonderzoeker

'Haai is omhuld door zweem van mysterie'

Waarom juist haaien en roggen? "Deze kraakbeenvissen zijn nauw verwant aan elkaar," vertelt Leurs. "Daarnaast is de haai omhuld door een zweem van mysterie. Er zijn actiefilms over haaien en de media bericht vaak sensationeel over ze. Maar eigenlijk weten we nog weinig over de soort." Leurs hoopt het mysterie rondom de haai steeds beter te kunnen doorgronden.

Zijn onderzoek, dat hij uitvoert in West-Afrika en de Cariben, richt zich op de rol die haaien spelen in het ecosysteem van de oceaan, op het in kaart brengen van hun leefgebieden en op de bescherming van die gebieden.

"Haaien werden vroeger slechts als bijvangst van tonijn gevangen," zegt Leurs. "Maar sinds haaienvinnensoep een populair gerecht is geworden, is de gerichte vangst toegenomen." Een belangrijke manier om het uitsterven van de haai terug te dringen, is volgens hem het beter reguleren van industriële en lokale visserij.

Bovenaan de voedselketen

Het verdwijnen van hun voornaamste leefgebieden, zoals koraalriffen, zeegrasvelden en mangrovebossen, vormt een andere grote bedreiging. "De onderwaterwereld blijft meestal voor ons verborgen, dus maken we ons er minder zorgen om. Uit het oog, uit het hart", zegt Leurs.

"Maar de haai staat boven aan de voedselketen. Als er geen haaien meer zouden zijn, verliezen veel vissen hun natuurlijke vijand. Dit heeft effecten op alle niveaus van het ecosysteem."

Onterecht een gevaarlijk imago

Vaak wordt hem gevraagd of haaien niet gevaarlijk zijn. Volgens Leurs een stereotypisch imago waar de vis maar moeilijk vanaf komt. "Als er al iemand door een haai gebeten wordt, is dat meestal een surfer," zegt hij.

Van onder water lijken surfers qua vorm en bewegingen op zeehonden, die - in tegenstelling tot de mens - wel op hun menu staan. Om te kijken of hij het juiste vlees in de kuip heeft, neemt de haai een testhap. Zodra hij merkt dat het mensenvlees is, houdt hij het voor gezien. Helaas voor de mens, zijn haaientanden centimeters lang en raken ze makkelijk een slagader.

“Als je in de Savanne tussen de leeuwen gaat hardlopen, neem je ook een groot risico.”
Guido Leurs, haaienonderzoeker

Leurs: "Als je in de Savanne tussen de leeuwen gaat hardlopen, neem je ook een groot risico. Maar als je gepaste afstand houdt, en rustig blijft, is er niets aan de hand." Respect voor de haai. Dat is wat meer mensen zouden mogen hebben, vindt Leurs. "Het is eigenlijk de leeuw van de oceaan."

Duwtje geven aan de blauwe haai

Leurs hoopt meer mensen enthousiast te krijgen over de onderwaterwereld. Op zijn Instagram-pagina @guidoleurs deelt hij foto's en leuke weetjes.

Deze zomer leidt hij een safari op de Azoren: met een groep fanatieke sportduikers zoveel mogelijk roggen en haaien spotten. Leurs: "Vooral de blauwe haaien komen dan best dichtbij. Maar die kan je gewoon een zacht duwtje geven, dan zwemmen ze weer de andere kant op."